Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2011

Να τι φταίει κύριε Βάρναλη...

 
Ποιος φταίει; ποιος φταίει; Kανένα στόμα
δεν τό βρε και δεν τό πε ακόμα. 
 
― Φταίει το ζαβό το ριζικό μας;
― Φταίει ο Θεός που μας μισεί;
― Φταίει το κεφάλι το κακό μας; 
― Φταίει πρώτ' απ' όλα το κρασί!


,εγραφες πριν ενενήντα χρόνια. Σήμερα, νομίζω πως υπάρχουν πολλά στόματα που λένε ευθαρσώς τι φταίει, το θέμα είναι ότι δεν εισακούγονται, γιατί δεν κάνουν καταλήψεις, ούτε απεργίες, ούτε σπάνε μάρμαρα και οι φωνές τους , ορθολογικές και πολιτισμένες, χάνονται κάτω από την οχλοβοή της συνθηματολογίας των τηλεπαραθύρων και της πλατείας Συντάγματος. 

Την τελευταία τριετία παρακολουθώ ΟΛΜΕ  να προωθεί την ιδέα των μαύρων περιβραχιονίων στους μαθητές κατά τις μαθητικές παρελάσεις, ν' απεργεί, ν' απέχει, να υποστηρίζει τις καταλήψεις των σχολείων και πραγματικά θλίβομαι γι' αυτό το συνδικάτο της παιδείας, που  αναλώνει την μαχητικότητά του στην υλικοτεχνική συρρίκνωση των σχολείων και των μισθών του και όχι στην ουσία του προβλήματος, που δεν είναι άλλη από τον επανακαθορισμό των ΣΤΟΧΩΝ της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 

Χρειαζόμαστε μια παιδεία, που από την πρώτη μέρα εισαγωγής του παιδιού στο σχολείο να απόσκοπεί σε ένα πράγμα, στο να τον αναθρέψει ως έναν ενσυνείδητο και ευσυνείδητο ΕΝΕΡΓΟ ΠΟΛΙΤΗ, με κριτική σκέψη και εξοπλισμένο με βασικές εγκυκλοπαιδικές γνώσεις από όλο το φάσμα των ανθρωπίνων γνώσεων ( γλώσσα ιστορία, θετικές επιστήμες , βιολογία, ψυχολογία, φιλοσοφία κ.ο.κ.) και με δεξιότητες απαραίτητες για την μελλοντική του εξέλιξη ( ξένες γλώσσες, υπολογιστές, κ.ο.κ.) , 

Το σχολείο δεν είναι φάμπρικα απολυτηρίων. Δεν χρειάζεται όλοι να πάνε στο λύκειο ή στο πανεπιστήμιο σε αρκετούς το μέλλον και η προσωπική τους ευτυχία μπορούν να διαγραφούν καλύτερα σε τεχνικές ή άλλες σχολές ή και σε καμία . Είναι όμως απαραίτητο, τελειώνοντας την τρίτη γυμνασίου και αποφασίζοντας για το μέλλον τους, να είναι εφοδιασμένοι όλοι ανεξαιρέτως με τα πλέον στοιχειώδη και απαραίτητα γνωστικά, κοινωνικά και ηθικά εργαλεία για να επιλέξουν την πορεία τους. Να βγουν εκεί έξω αργότερα ως ολοκληρωμένοι ενήλικες, ως πολίτες και όχι ώς πελάτες και πρόβατα.

Δεν χρειάζεται να μακρηγορήσω για το γνωστό σε όλους μας, ότι εδώ και δεκαετίες τόσο η υποχρεωτική εκπαίδευση όσο και το λύκειο αντιμετωπίζονται ως προθάλαμοι για τις ανώτερες και ανώτατες σχολές με ο,τι αυτό συνεπάγεται στην πορεία, αμόρφωτοι και άναρθροι νέοι, που υπολείπονται των στοιχειωδών γνώσεων και της στοιχειώδους κοινωνικής αγωγής, κομματονεολαίοι, ανιστόρητοι, απαίδευτοι, ανάγωγοι και το χειρότερο χωρίς κριτική σκέψη. Την κριτική τους σκέψη και την φιλομάθεια το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα την πολτοποιεί από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου, πράγμα τραγικότατο δεδομένου ότι όταν ένα παιδί γεννιέται, ρουφάει τις γνώσεις με τέτοια δίψα , σαν να ήταν σφουγγάρι. Και αν νομίζει κανείς ότι τα παραλέω, οι εικόνες μιλάνε από μόνες τους http://www.youtube.com/watch?v=sinBINX-ow8

Για ποιά παιδεία μιλάμε, όταν , στα δέκα από τα δώδεκα χρόνια φοίτησής τους αναλώνονται πχ στη δογματική διδασκαλεία των θρησκευτικών, ενώ «παραλείπεται» η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, γιατί είναι στα τελευταία κεφάλαια της βιολογίας και συνήθως ο χρόνος δεν επαρκεί ( βάλε καταλήψεις, αποχές , απεργίες) για να την διδαχτούν; Όταν τα φορτώνουμε με άχρηστους τύπους , σωρούς από κενές γνώσεις που δεν μπορούν να τις συνδέσουν κριτικά και να τις χρησιμοποιήσουν στην μετέπειτα ζωή τους;

Η γλώσσα μας, το ουσιωδέστερο συστατικό της πολιτισμικής μας κληρονομιάς και της εθνικής μας συνοχής, έχει περάσει από τόσους διδακτικούς πειραματισμούς εις βάρος πάντοτε των νέων, που σήμερα είμαστε αντιμέτωποι με τη λαίλαπα των γκρίκλις και με στρατιές νέων, που σκέφτονται στα αγγλικά και μεταφράζουν στα ελληνικά για να μιλήσουν, που τελειώνουν ακόμη και το ελληνικό πανεπιστήμιο με ένα λεξιλόγιο που με βία υπερβαίνει τις 1000 λέξεις , χωρίς να μπορούν να γράψουν στοιχειωδώς ορθογραφημένα, ή να βάλουν σωστά ένα επίθετο πλάι σε ένα ουσιαστικό.

Χρειαζόμαστε μια καθαρή και χτενισμένη νέα ελληνική, χωρίς τους βλάχικους πειραματισμούς του 80 που μας δυναστεύουν έως σήμερα, όπου η γραμματική και το συντακτικό της θα διδάσκονται από νωρίς. Είναι επίσης απαραίτητη η διδασκαλία των αρχαίων από την πρώτη γυμνασίου και , γιατί είτε το θέλουμε είτε όχι χωρίς τ' αρχαία είναι αδύνατον να μιλήσεις σωστά τα νέα, ή να έχεις συνείδηση των όσων λες. Αν ένα παιδί σήμερα δεν μπορεί να κατανοήσει τον Καβάφη, ή τον Παπαδιαμάντη, αυτό οφείλεται στην παιδευτική μας ένδεια και στο ότι κάναμε τα παιδιά πειραματόζωα στις πολιτικές μας συγκρούσεις για το γλωσσικό ζήτημα.
  

Ένα ακόμη τεράστιο λάθος, που προέκυψε ως αντίδραση στην ηθικοπλαστική παιδαγωγική του Εξαρχόπουλου , που επικρατούσε στην παιδεία μας μέχρι και πριν 40 χρόνια, είναι η αποσύνδεσή της παιδείας από την κοινωνική και ηθική αγωγή. Ο ελληνάρας, δεν προέκυψε γεννετικά , αλλά παιδευτικά ( από την απουσία της παιδείας). Ασφαλώς και σήμερα η κοινωνική και ηθική αγωγή, όπως και η οικολογική συνείδηση, δεν μπορεί και δεν πρέπει να ξαναγίνει μέσα στα πλαίσια της παλαιάς ηθικοπλαστικής κατήχησης, αλλά μέσα στα πλαίσια ενός ορθολογικού διαλόγου, με παραδείγματα , προτάσεις και δυναμική συμμετοχή των ίδιων των μαθητών. Είναι λάθος τεράστιο και ασυγχώρητο που το πληρώνουμε καθημερινώς και διαρκώς, να έχουμε αποσυνδέσει την παιδεία , από ιδέες, αξίες και ηθικές αρχές.



  • Επανακαθορισμός των στόχων της παιδείας είναι το πρώτο βήμα και ακολούθως:
  • Επανακαθορισμός του διδακτικού προγράμματος .
  • Κατάργηση και ξαναγράψιμο όλων των σχολικών βιβλίων, από ΟΜΑΔΕΣ ειδικών και όχι από κομματόσκυλα που είχαν τα μέσα να πάρουν τις επιδοτήσεις για την συγγραφή τους.
  • Υιοθέτηση όλων των διαδραστικών μέσων εκμάθησης 
  • Ενίσχυση σχολικών δραστηριοτήτων σε εξωσχολικούς χώρους ( εκδρομές, συμμετοχές σε χρήσιμες κοινωνικές πράξεις που θα τις αποφασίζουν οι μαθητές, πχ ο καθαρισμός μιας παραλίας, δεντροφύτεψη, επίσκεψη σε γηροκομία κλπ) , που να ενισχύουν την έννοια του ενεργού πολίτη και της αγάπης προς την κοινωνία που ζουν. κ.ο.κ 
  • μετατροπή των σχολικών κτηρίων από γκρίζα μπουντρούμια, σε καλλωπισμένους και λειτουργικούς χώρους, με χρώμα και πράσινο. 
  • Τακτική μετεκπαίδευση του διδακτικού προσωπικού, παρακολούθηση της αποδοτικότητας, της μεταδοτικότητας και της ψυχικής του ικανότητας ώστε να διδάσκει όπως πρέπει.

Αναλωνόμαστε στο μαύρο χάλι των ελληνικών πανεπιστημίων παραβλέποντας το γεγονός, ότι μέχρι το παιδί να πάει στο πανεπιστήμιο ή όπου αλλού, το κλήμα έχει ηδη στραβώσει και μετά όσα χειρουργεία ή «γύψους» και αν του βάλεις, το μόνο που καταφέρνεις είναι να το πληγώσεις και να το βασανίσεις, όχι να το ισιώσεις. Δημοτικό και γυμνάσιο είναι το κλειδί του προβλήματος. Ο,τι στραβό έχουν, κληροδοτούνται και στις επόμενες βαθμίδες και κατ' επέκτασιν στην κοινωνία και στην καθημερινότητά μας.

Και αν μιλάμε για στραβά κλήματα, τι να πούμε για τις κομματικές νεολαίες μέσα στα πανεπιστήμια. Γιατί φοβόμαστε να το ονοματίσουμε αυτό το πρόβλημα και να πράξουμε το σωστό και άκρως απαραίτητο, να τις καταργήσουμε πλήρως, να τις ξεριζώσουμε. Είναι η μάστιγα και το όνειδος της ανώτατης εκπαίδευσής μας. Σε ποια πολιτισμένη χώρα λειτουργούν κομματικές νεολαίες μέσα στα πανεπιστήμια με δικαιώματα μάλιστα κράτους εν κράτει; Όποιος μαθητής ή φοιτητής θέλει να ενταχθεί σε κόμμα , να πάει στην κομματική οργάνωση της γειτονιάς του μαζί με τον εργάτη, τον ελεύθερο επαγγελματία, τον συνταξιούχο. Μέσα στα πανεπιστήμια οι πολιτικές παρατάξεις δεν έχουν καμία δουλειά, δεν χρησιμεύουν στην ελεύθερη διακίνηση της σκέψης, αλλά στον εγκλεισμό και στην περιχαράκωσή της πίσω από κομματικά κιγκλιδώματα.

Το πρώτο πράγμα που χρεοκόπησε σε αυτήν την χώρα ήταν η παιδεία του, ο,τι άλλο χρεοκώπησε δεν ήταν παρά το φυσικό επακόλουθο. Πες το και του Τρικούπη, αν τον πετύχεις σε καμιά από τις βόλτες σου κύριε Βάρναλη ;-)

Οι φωτογραφίες είναι από το άλμπουμ «οι ελληνάρες που αγάπησα» στο μπλογκ του φίλτατου ελληνακίου :http://ellinaki.blogspot.com/

Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2011

Ζωή φυσική ή μεταφυσική; Ιδού το δίλημμα


Άρθρο από την συλλογή " Αποχαιρετισμός στην θρησκευτική πίστη", που επιμελείται ο καθηγητής Στέλιος Φραγκόπουλος.

Μαριάννα Λ., 33 ετών, ιστορικός.

Γράφω δίπλα από το προσκέφαλο της ετοιμοθάνατης γιαγιάς μου. Σκληρό πράγμα ο θάνατος, άτεγκτο, όσο και αν τον ζεις δεν πιστεύω ότι συνηθίζεται ποτέ, ιδίως όταν χάνεις τους αγαπημένους σου και πρέπει να εξακολουθήσεις να ζεις με την απώλειά τους.

Η ζωή συνεχίζεται χωρίς εκείνους, μοιραία κάποτε και χωρίς εμάς, το μόνο που αλλάζει είναι ο ψυχισμός όσων μένουμε πίσω, αγκιστρωμένοι στη ζωή, τη γλυκιά ζωή, τη σκληρή, την όμορφη, την τρομακτική, την απρόβλεπτη.

Η ιδέα του θανάτου και ότι ο κόσμος δεν είναι δίκαιος είναι δύο αλήθειες που δυσκολεύομαι τρομερά να μεταβολίσω, γιατί προσκρούουν σε ό,τι με διδάξαν ως παιδί, πως η ζωή μετά τον θάνατο συνεχίζεται κάπου αλλού και πως μια προνοιακή δύναμη, αόρατη, επιβάλλει τη νομοτέλειά της στο σύμπαν, πως πίσω από ό,τι συμβαίνει, σκληρό, άδικο, παράλογο,  υπάρχει ένας βαθύτερος σκοπός, μια τελεολογία, ένα σχέδιο.

Είναι εξίσου τεράστιο το βάρος της γνώσης πως είσαι μόνος σου, πως καμία υπερβατική δύναμη  δεν σε επιβλέπει, δεν σε προσέχει,  δεν οδηγεί τα βήματά σου, δεν σε αξιολογεί και δεν σε τιμωρεί, εκτός από τη φύση, την κοινωνία και τις προσωπικές σου επιλογές. Είναι ασύλληπτα μοναχικό να ζεις χωρίς πεπρωμένο και χωρίς έναν φανταστικό και παντοδύναμο φίλο.

Όσο και αν με εξοργίζουν οι παραλογισμοί των ανθρώπινων προλήψεων και η μωρία της θρησκευτικής πίστης, κατά βάθος όλα αυτά τα καταλαβαίνω. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να ζήσεις την καθημερινότητά σου με το βάρος της γνώσης, πως ό,τι έζησες και αγάπησες μια μέρα θα σβήσει, πως ακόμη και αυτή η Γη που μας γέννησε θα χαθεί, πως ο ήλιος που μας δίνει ζωή, κάποτε, αφού κατακάψει τον πλανήτη μας, θ' αρχίσει ν' αργοσβήνει, ώσπου να γίνει ένας ακόμη λευκός νάνος, από τους άπειρους που υπάρχουν στο Σύμπαν μας.
Δεν είναι λίγες οι φορές που, για ν' αλαφρύνω αυτό το βάρος, ονειρεύομαι αυτόν τον άλλον κόσμο των θρησκειών, εκεί που συναντιέμαι ξανά με όσους έχασα, τον πατέρα, τον σκύλο μου και με όσους θα χάσω μελλοντικά. Σ' έναν κόσμο χωρίς φθορά, χωρίς πόνο, χωρίς αδικία. Μα τι ωραίο όνειρο! Ένα όνειρο τόσο γλυκό και επιθυμητό, που για χάρη του δισεκατομμύρια άνθρωποι από το λυκαυγές της ιστορίας θυσίασαν τη ζωή τους, θέσπισαν κανόνες ηθικής και συμπεριφοράς, το αγόρασαν με συγχωροχάρτια, έκτισαν πυραμίδες,  γκρέμισαν και σκότωσαν στ' όνομά του. Κοινωνίες, θεσμοί, αρχές, ηθική, τέχνες και πολιτισμοί δημιουργήθηκαν,  αναζητώντας το άγιο δισκοπότηρο της μέλλουσας ζωής.

«Ο Χριστός μάς ελευθέρωσε από τον φόβο του θανάτου» μας μάθαιναν στο σχολείο. Το πιπίλιζα τότε με στόμφο, ήμουν η χαϊδεμένη όλων των θεολόγων, μιας και εκτός των σχολικών θρησκευτικών μελετούσα και ό,τι άλλο έπεφτε στα χέρια μου, συναξάρια, το «προς την νίκην» και φυσικά την παλαιά και την καινή διαθήκη, τις οποίες διάβασα στη ζωή μου ουκ ολίγες φορές.

Εξυπακούεται πως ήξερα όλες τις προσευχές απ' έξω, και θυμάμαι ότι οι δάσκαλοί μου είχαν κάνει τόσο καλή δουλειά στην κατήχησή τους, ώστε εκεί γύρω στην πρώτη-δευτέρα γυμνασίου ο πατέρας μου με άκουσε σοκαρισμένος να λέω πως αυτοπροσδιορίζομαι πρώτα ως ορθόδοξη-χριστιανή, μετά ως Ελληνίδα και μετά ως οτιδήποτε άλλο. Η ελληνοχριστιανική μου αγωγή ήταν κάτι παραπάνω από υποδειγματική και είχε φέρει μάλλον περισσότερα από τα επιθυμητά αποτελέσματα για την οικογένειά μου.

Η οικογένειά μου είναι ορθόδοξοι χριστιανοί, όχι φανατικοί όμως, αναγνωρίζουν πολλά από τα στραβά της πίστεώς τους και λίγο πολύ την ακολουθούν συμβατικά, από παράδοση, ως Έλληνες, γνωρίζοντας ότι, αν είχαν γεννηθεί σε άλλον τόπο, θ' ακολουθούσαν συμβατικά μιαν άλλη θρησκεία.

Η θρησκεία τους είναι αδιαπραγμάτευτη μόνο και μόνο επειδή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη στον νου τους ως στοιχείο ελληνικότητας. Ο παππούς μου θα έλεγα πως είναι ο πιο ανοιχτόμυαλος σε θρησκευτικά ζητήματα. Αποστρέφεται τον κλήρο, όταν βλέπει παπάδες συγκεντρωμένους, αρχίζει να μουρμουράει μέσα από τα δόντια του: «Ουστ από δω, τράγοι!» Τον θυμάμαι από παιδί, βλέποντας τον Πατριάρχη στην τηλεόραση, ν' αναφωνεί ειρωνικά: «Ο Βασιλεύς των Βασιλέων!»  ή, σε βόλτες μας, ακόμη και σήμερα, σηκώνει το δάκτυλό του και δείχνοντάς μου μια έκταση, ή ένα κτήριο μου λέει: «Το βλέπεις αυτό; Είναι εκκλησιαστική περιουσία, δεν το αγγίζει κανείς!»

Το παράδοξο είναι πως μαζί με την ειρωνεία ή και την οργή όταν τα λέει αυτά ο παππούς, ο τόνος του είναι διάχυτος και από θαυμασμό για την αδιαπραγμάτευτη εξουσία και την μυθική περιουσία που έχει συγκεντρώσει ο κλήρος. Μικρός ήταν παπαδοπαίδι, όπως και οι φίλοι του, οι οποίοι στην πλειονότητά τους έχουν παρόμοια συναισθήματά για τον κλήρο με τα δικά του, η γιαγιά μου αποδίδει το γεγονός αυτό στο ότι οι παπάδες τούς παρενοχλούσαν.

Ο ίδιος δεν μου μίλησε ποτέ για κάτι τέτοιο, πάντοτε όμως μου διηγείτο το εξής αστείο περιστατικό από εκείνα τα χρόνια της ζωής του: ξαφνικά είχε γίνει ένα «θαύμα» στην ενορία του και δάκρυζε η εικόνα της Παναγίας. Άρχισαν να συρρέουν πλήθη πιστών,  σταυροκοπιόνταν, έκλαιγαν, έκαναν μετάνοιες και φυσικά έβαζαν τάματα με το τσουβάλι. Στην πραγματικότητα, πίσω από την εικόνα, στα μάτια της οποίας είχαν ανοίξει δύο μικροσκοπικές τρυπίτσες, ήταν ένας διάκος πάνω σε ένα σκαμνάκι και της έριχνε δάκρυα με ένα κολλύριο!

«Δύο εκατομμύρια κεριά καίνε καθημερινώς στις εκκλησίες και στα ξωκλήσια, βάλε από δέκα δραχμές το καθένα, να δεις τι χρήμα βγάζουνε!», λέει κάθε φορά που η γιαγιά γυρνάει από τους Χαιρετισμούς. Την ακολουθεί μόνο στην Ανάσταση, αυτή είναι και η μοναδική μέρα του χρόνου που ενεργεί σαν Χριστιανός, κατά τα άλλα στην υπόλοιπη ζωή του είναι ένας καθόλα έντιμος και λογικός άνθρωπος.

Οι γυναίκες στην οικογένειά μου είναι σαφώς πιο πιστές και πιο προληπτικές, ιδίως η μητέρα μου, η οποία ήταν εκείνη που με πρωτομύησε στην έννοια του θεού, της πίστεως και της προσευχής. Θυμάμαι, όταν πήγαινα στο νηπιαγωγείο στη Γερμανία, στην πρωινή προσευχή όλα τα παιδάκια εκτός από εμένα έκαναν τον σταυρό τους με τέσσερα δάκτυλα και από αριστερά προς τα δεξιά, και γω, βλέποντας πως και η πολυαγαπημένη μου δασκάλα, που ήταν καλόγρια, έκανε το ίδιο, έσπευσα να τους μιμηθώ.

Παραξενεμένη και συνειδητοποιώντας ίσως για πρώτη φορά, ότι διαφέρω από τους συμμαθητές μου, ρώτησα τη μητέρα μου γιατί συμβαίνει αυτό, μου απάντησε πως οι Γερμανοί, αν και είναι χριστιανοί, έτσι κάνουν τον σταυρό τους, αλλά να μην διανοηθώ να τους μιμηθώ γιατί είμαι Ελληνίδα. Μου έριξε μάλιστα και ένα απειλητικό βλέμμα που υπονοούσε ότι θα μου κόψει το χέρι αν το τολμούσα. Παρ' όλα αυτά με άφηνε να εκκλησιάζομαι κανονικά στην καθολική εκκλησία, ακόμη και να κοινωνώ, γιατί «πίσω από όλες τις διαφορές μας, ο θεός είναι ένας».

Η πρώτη θρησκευτική μου απομυθοποίηση έγινε στη Βαυαρία, την παραμονή των Χριστουγέννων· πήγαινα τότε στην πρώτη δημοτικού. Οικογενειακός μας φίλος, πολύ αγαπημένος, μου είπε  να τον βοηθήσω τάχα να πλύνει το αυτοκίνητο. Άφησα μετά λύπης μου το παιδικό πρόγραμμα που έβλεπα στην τηλεόραση, μιας και δεν ήθελα να του χαλάσω το χατίρι, και τον ακολούθησα. Έξω, τρομερό κρύο, υπό το μηδέν, χιόνι, πάγος και πίσσα σκοτάδι, μου λέει:  «Μαριαννάκι, δεν θα το πλύνουμε απόψε, γίνεται χαλασμός Κυρίου» και συμφώνησα με ανακούφιση.

Ανεβαίνοντας ξανά πάνω στο σπίτι, το χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει γεμίσει ξαφνικά με δώρα. Μου είπαν πως ήρθαν οι άγγελοι όσο ήμασταν έξω και δεν τους πρόλαβα, ότι άφησαν τα δώρα και έφυγαν από το παράθυρο (το σπίτι δεν είχε τζάκι). Τους κοίταξα και σκέφθηκα, μα καλά για χαζή με περνάνε; Και τι είναι πάλι τούτο με τους αγγέλους, ο Άη Βασίλης που πήγε; Η πλήρης επιβεβαίωση ότι μου λέγανε ψέματα ήρθε λίγες στιγμές αργότερα όταν, ανοίγοντας τα δώρα μου, εντόπισα το φλιπεράκι που κοιτούσαν το πρωί οι γονείς μου στο πολυκατάστημα με τα παιχνίδια. Αν και ο μύθος καταρρίφθηκε αυτόματα εκείνη την ημέρα, δεν τους είπα τίποτα, μιας και η υποτίμηση της νοημοσύνης μου εξευμενίστηκε με τα δώρα. Το φλιπεράκι το έχω κρατήσει μέχρι σήμερα, μαζί με την εικόνα των γονιών μου να το κοιτάζουν αγκαλιά στο πολυκατάστημα.

Πώς εγκατέλειψα την θρησκευτική πίστη, ενώ στο δημοτικό ήθελα να γίνω καλόγρια; Μοιραία, κάπου εκεί στην εφηβεία, οι ερωτήσεις μου άρχισαν να μην έχουν απάντηση. Συμπαραστάτης και οδηγός μου στάθηκε τότε ο Καζαντζάκης, τα βιβλία του έμοιαζαν να έχουν γραφτεί για να θρέψουν τις μεταφυσικές μου αγωνίες, ιδίως η αναφορά στον Γκρέκο, ήταν –σχεδόν μεταφυσικά θα έλεγα, αν αποδεχόμουν ακόμη την μεταφυσική–, μια πανομοιότυπη περιγραφή της αγωνιώδους μου πορείας από θρησκεία σε θρησκεία και από ιδεολογία σε ιδεολογία μέχρι να φτάσω στην πλήρη απαξίωση.  

—        Μα γιατί οι γυναίκες  να μην γίνονται Ιέρειες;, ρωτούσα τη θεολόγο στην τρίτη Γυμνασίου, με την οποία σημειωτέον παραμένουμε πολύ αγαπημένες φίλες ως σήμερα.
—        Γίνονται καλόγριες.
—        Δεν είναι το ίδιο, υπάρχουν και καλόγεροι, ιέρειες όμως γιατί δεν υπάρχουν; Ο Θεός δεν μας έπλασε από το πλευρό του Αδάμ για να δείξει ότι είμαστε ίσες με τους άνδρες;

Αρκετά αργότερα έμαθα για τους λόγους της στέρησης των ιερατικών δικαιωμάτων στις γυναίκες κατά την σταδιακή μετάβαση των κοινωνιών στο πατριαρχικό μοντέλο, οι οποίοι δεν ήταν άλλοι από την περαιτέρω υποδούλωση της γυναίκας στον άνδρα. Το μόνο κατάλοιπο από εκείνη την παλαιά περίοδο είναι τα ιερατικά άμφια, τα οποία μέχρι και σήμερα παραπέμπουν σε γυναικείες ενδυμασίες. Μια πιθανή αν και απλουστευμένη εξήγηση, κατά τη Λιλή Ζωγράφου στην «Αντιγνώση», είναι πως αρκετοί ιερείς, για να μην σοκάρουν το ποίμνιό τους, ιερουργούσαν με τα ρούχα που φορούσαν προηγουμένως οι ιέρειες, και η συνήθεια αυτή έγινε παράδοση δια μέσου των χιλιετιών.

-        Ναι, ίσες είμαστε, αλλά έτσι το θέλει η παράδοση.
-        Μα για πόσο ακόμη θα είμαστε αγκυλωμένοι στην παράδοση, δεν είναι παράλογο, δεν είναι άδικο; Η εκκλησία ανά τους αιώνες έκανε κάποιους μικρούς νεωτερισμούς (ακόμη τότε δεν ήξερα πόσες φάσεις πέρασε ο χριστιανισμός μέχρι ν' αποκρυσταλλωθούν τα βασικά του δόγματα), έβαλε φερ' ειπείν στασίδια για να κάθονται οι πιστοί, που για αιώνες στέκονταν όρθιοι. Αλλά ακόμη και οι διακόνισσες, που ήταν μέρος της εκκλησιαστικής παράδοσης, εξαφανιστήκαν, γιατί;
-        Οι γυναίκες πρέπει να γίνονται μητέρες, έχουν άλλες υποχρεώσεις.
-        Μα και οι παπάδες παντρεύονται, αυτοί δεν έχουν παιδιά;
-        Μαριάννα, ΔΕΝ γίνεται οι γυναίκες να γίνουν Ιέρειες.
-        Μα ΓΙΑΤΙ;;
-        Γιατί... γιατί... γιατί! Έχουμε έμμηνα, δεν είναι δυνατόν να κοινωνούμε, ούτε να φτιάχνουμε θεία κοινωνία ενώ είμαστε αδιάθετες!
-        Μα αφού ο θεός τα πάντα εν σοφία εποίησε, τι Τον ενοχλεί η περίοδός μας;; Χαμός μέσα στην τάξη, γέλια, πανικός, η καθηγήτρια εν εξάλλω...    

-        Γιατί γιορτάζουμε την Κυριακή της Ορθοδοξίας; Γιατί έχουμε εικόνες;
-        Γιατί είναι μια ανθρώπινη αδυναμία να απεικονίζουμε κάπως αυτό που λατρεύουμε.
-        Μα στις δέκα εντολές δεν λέει ο θεός: «ου ποιήσεις είδωλόν μου...»;
-        Δεν λατρεύουμε το είδωλο, αλλά αυτό που απεικονίζει.
-        Μα αυτό δεν έκαναν και οι ειδωλολάτρες;
-        Όχι, εκείνοι λάτρευαν κυριολεκτικά τα είδωλά τους.
-        Μα και εμείς όταν χρυσοστολίζουμε τις εικόνες με τάματα, τις περιφέρουμε, τις λιβανίζουμε και τις προσκυνάμε, τι κάνουμε; Γιατί αντί για τάματα να μην βοηθάμε τους  φτωχούς; Και γιατί οι παπάδες μας πρέπει να είναι έτσι χρυσοπλούμιστοι; Ο Χριστός δεν μίλησε για την πενία;
-        Τα ιερά άμφια, όπως και τα τάματα, είναι μέρος της παράδοσης.

Παράδοση, παράδοση! Είχα αρχίσει ν' αντιλαμβάνομαι ότι είμαι σε λάθος θρησκεία, ότι η εκκλησία είναι ένα ζωντανό απολίθωμα που έχει χάσει εδώ και αιώνες την επαφή της τόσο με τις γραφές, όσο και με την πραγματικότητα και τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Επιπλέον, όσο και αν αρνιόμουν ακόμη να το αποδεχτώ, άρχισα να υποψιάζομαι ότι δεν ήταν δυνατόν τόσο εξελιγμένοι πολιτισμοί, όπως ο αρχαιοελληνικός, να πίστευαν κυριολεκτικά στα ξόανα τους. Αργότερα, και λόγω σπουδών, διαπίστωσα πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η λατρεία των αρχαιοελληνικών ειδώλων είναι σε πλείστες περιπτώσεις σχεδόν πανομοιότυπη με την ορθόδοξη, όπως και η πλειονότητα των χριστιανικών εορτών είναι κατάλοιπο αρχαιότερων θρησκειών.

Άρχισα, όπως και ο Καζαντζάκης, να μελετώ τον Βουδισμό και το Ισλάμ, καθώς και άλλες ομολογίες.

Γύρω στα 19 μου χρόνια, η φυσική περιέργεια που είχα αναπτύξει για όλα αυτά, με οδήγησε μέσω μιας αγαπημένης φίλης και συμμαθήτριας σε μια χριστιανική αίρεση, από αυτές τις πάμπολλες, αμερικανικής προελεύσεως, που έχουν κάνει την εμφάνισή τους στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες. Ήταν μια παραφυάδα των  «Πεντηκοστιανών» και, αν θυμάμαι καλά, η εκκλησία τους ήταν κάπου στη Νέα Ιωνία. Αυτοπαρουσιάζονταν ως γνήσιοι χριστιανοί κατά τα πρότυπα των πρώτων χριστιανικών εκκλησιών. Τηρούσαν σχεδόν κατά γράμμα ένα πλήθος εντολών τόσο της ΠΔ όσο και της ΚΔ, δεν είχαν άμφια, δεν έτρωγαν ακάθαρτα, αποστήθιζαν τεράστια κομμάτια της βίβλου, έκαναν «αγάπες» (τα κοινά γεύματα των πρωτοχριστιανικών χρόνων), έδιναν το 1/10 των εισοδημάτων τους στον ιερέα για να στηρίξει τους φτωχότερους και τις ανάγκες της εκκλησίας (ή τουλάχιστον αυτό ισχυριζόταν ο ιερέας), εφήρμοζαν την πρακτική της γλωσσολαλίας κ.λπ. κ.λπ.

Φαινομενικά, οι άνθρωποι αυτοί έμοιαζαν πραότατοι, ηθικότατοι, ταπεινότατοι και τρομερά δεμένοι μεταξύ τους, με βαριές ψυχαναγκαστικές αλυσίδες, όπως αντιλήφθηκα στη συνέχεια. Στους δύο-τρεις μήνες που συμμετείχα στους «εκκλησιασμούς» τους, μαζί με την φίλη μου, ενώ φαινομενικώς όλα έδειχναν στην αρχή ειδυλλιακά, άρχισα να συνειδητοποιώ  ότι σιγά σιγά μας έβαζαν σε μικρά «ηθικά» διλήμματα, που ολοένα και αυξάνονταν.

Το θέατρο φερ’ ειπείν, που το λάτρευα, «είχε το φως ενός μικρού σπίρτου, μπροστά στον Ήλιο που ήταν ο θείος Λόγος», άρα έπρεπε να το απαρνηθούμε. Η  κοσμική μουσική μπορεί να ήταν όμορφη, αλλά είχε μηνύματα που μπορούσαν να  βλάψουν το πνεύμα μας (πώς έγραφε στο «προς την Νίκην» ότι η ροκ είναι η μουσική του διαβόλου; Ε, αυτοί το πήγαιναν ακόμη παραπέρα), άρα επιτρεπτοί ήταν μόνο οι ύμνοι, που είχε κυκλοφορήσει η «εκκλησία» σε cd. Τα μαλλιά των γυναικών δεν μπορούσαν να είναι κοντά και να φαίνεται ο τράχηλος και τα ανδρικά δεν μπορούσαν να είναι μακριά και να καλύπτεται ο τράχηλος, η ενδυμασία έπρεπε να είναι σεμνή και ανάλογη του φύλου, δηλαδή μόνο φούστα και φουστάνι για τις γυναίκες, σύμφωνα πάντοτε με την Π.Δ. κ.ο.κ.

Βαθμηδόν τα διλήμματα αύξαναν και το αποκορύφωμα ήταν πως η οικογένεια και οι φίλοι, όσο κι αν τους αγαπούσαμε, εξακολουθούσαν να είναι «άπιστοι» και να μολύνουν το πνεύμα μας, γιατί στη ζωή τους υπήρχε ο διάβολος και δεν είχαν τη θεία χάρη και την προστασία της «εκκλησίας», άρα αν δεν αποδέχονταν και δεν προσχωρούσαν στην εκκλησία, θα έπρεπε να μην έχουμε πλέον επαφή μαζί τους!

Το δίλημμα ήταν αμείλικτο, συνολικό, απόλυτο, και ετίθετο με τον πλέον εκβιαστικό και εκφοβιστικό τρόπο: ή ο Θεός, δηλαδή εμείς, η κολεκτίβα των Borgs, ή ο διάολος, δηλαδή η κοινωνία και η ζωή μας μέχρι τώρα. Ή δέχεσαι πλήρως τα της γραφής, όπως τα ερμηνεύουμε εμείς και «σώζεσαι» από την αμαρτία, ή φεύγεις και είσαι καταδικασμένος αιωνίως εις το πυρ το εξώτερον, αν και το να φύγεις, απ' ότι κατάλαβα, για τους μυημένους δεν ήταν και τόσο εύκολη υπόθεση...

Ενώ αμφιταλαντευόμουν ανάμεσα στην κανονική μου ζωή και στα διλήμματα που μου είχαν θέσει, έγινα, πολύ σύντομα ευτυχώς, μάρτυρας ενός εντελώς γελοίου σκηνικού, που ήταν ο καταλύτης ώστε να φύγω τρέχοντας από όλα αυτά. Σε έναν «εκκλησιασμό», ο ιερέας έξαλλος παρακίνησε το ποίμνιο να προσευχηθεί και να καταραστεί τον... Μάκη Τριανταφυλλόπουλο, επειδή, αν θυμάμαι καλά, είχε παρουσιάσει την προηγούμενη ένα ρεπορτάζ, που τους ενέπλεκε σε κάτι παράξενους θανάτους πρώην μελών της εκκλησίας τους. Άρχισε λοιπόν μια ολόκληρη αίθουσα να ουρλιάζει και να καταριέται και να ζητά από τον θεό να... τιμωρήσει τον Τριανταφυλλόπουλο!

Το σκηνικό είχε κάτι από φαρσοκωμωδία και από θρίλερ συγχρόνως, από τη μια μου έρχονταν γέλια να τους βλέπω να αφιονίζονται, να συσπώνται και ν' αφρίζουν από λύσσα, και από την άλλη άρχισα να τρομάζω, τόσο με τις τρομερές κατάρες που εκστόμιζαν, όσο και με τα όσα είχε παρουσιάσει το ρεπορτάζ. Ήταν η τελευταία φορά που πάτησα το πόδι μου και περνώντας ο καιρός συνειδητοποίησα πόσο τραυματική ήταν όλη αυτή η εμπειρία και πόσο τυχερή ήμουν...

Το τραγικότατο ωστόσο όλης αυτής της περιπέτειας, που μένει σαν μελανή πτυχή μέσα μου, είναι πως πολτοποιήθηκε η αγαπημένη μου φίλη. Δεν υπερβάλλω όταν λέω ότι της αποδόμησαν και της απομύζησαν κυριολεκτικά την προσωπικότητα, μια κανονική πλύση εγκεφάλου, ώσπου στο τέλος δεν έμεινε παρά μόνο το κέλυφός της, χωρίς τίποτε εσωτερικό που να θυμίζει τον παλιό της εαυτό, ένας ζωντανός-νεκρός. Όλη η ζωντάνια, η διαύγεια, ο δυναμισμός, η ευρύτητα πνεύματος, η κριτική σκέψη, η ανεξαρτησία, η γοητεία της, ό,τι την έκανε τόσο ξεχωριστή ως άνθρωπο και ως γυναίκα, κυριολεκτικά εξατμιστήκαν... Προσπάθησα να μιλήσω, αλλά ήταν πλέον πολύ αργά, οι ανασφάλειες και η μοναξιά της ήταν πολύ πιο ισχυρές από την απλή λογική, αλλά και την αγάπη των γύρω της, και δεν είχα δυστυχώς τις γνώσεις για να το αντιμετωπίσω όλο αυτό, ούτε και ήξερα σε ποιον ν' αποταθώ για βοήθεια, μιας και η οικογένειά της είχε επίσης αρχίσει ν' αφομοιώνεται από αυτούς.

Η ιστορία αυτή ήταν το επιστέγασμα στο να θέσω στον εαυτό μου ένα δίλημμα και να λάβω μια απόφαση. Θέλω να ζήσω τη ζωή μου φυσικά ή μεταφυσικά;  Δεν ήταν το πρώτο άτομο που έβλεπα να χάνει το λογικό και την προσωπικότητά του από τη μεταφυσική. Επί χρόνια βίωνα τον πλήρη παραλογισμό μιας συγγενούς μου που, με αφορμή κάποιες προσωπικές  δυσκολίες, είχε συνδυάσει τη χριστιανική της θρησκοληψία, τις γονυκλισίες, τα κομποσκοίνια και το χώμα από τον άγιο Κυπριανό με τις υποτιθέμενες «προφητείες» από κάθε λογής μάντισσα, χαρτορίχτρα, μάγο, καφετζού, αστρολόγο, πνευματίστρια που πετύχαινε μπροστά της, ένα τσούρμο επιτηδείων που, εκτός από πακτωλούς χρήματος,  άρμεγαν –κυρίως– την ψυχική της ισορροπία.

Ένα τρίξιμο στο τζάμι δεν ήταν λόγω ταλάντωσης, αλλά επειδή μας είχε επισκεφτεί και μας παρακολουθούσε κάποιο πνεύμα. Δεν μπορεί να φανταστεί κανείς, αν δεν το έχει ζήσει, σε πόση δυστυχία και σε πόσα αδιέξοδα οδηγούν αυτές καταστάσεις τόσο τον πάσχοντα όσο και τους οικείους του. Είχε έρθει επιτέλους η στιγμή να θέσω τη δική μου διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην ταλάντωση και το πνεύμα, τη λογική και τον παραλογισμό, την ψυχική ισορροπία και την ψύχωση. Και επέλεξα.  

Με τούτα και μ' εκείνα κάπου εκεί ξεκίνησαν και οι σπουδές μου και, εκ των πραγμάτων πλέον, μελέτησα βαθύτερα την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και του πολιτισμού, το νοσηρό ρόλο των ιερατείων και των θρησκειών σε κάθε εποχή, τη φύσει και θέσει ασυμβατότητα μεταξύ του ελληνικού πνεύματος και του χριστιανισμού, τους λόγους που  η φιλοσοφία τελικά εξόρισε από τους κόλπους της τη μεταφυσική και πολλά άλλα, που δεν χωράνε –δυστυχώς– για ν' αναλυθούν εδώ.

Το σημαντικότερο όμως είναι πως άρχισα να χρησιμοποιώ συστηματικά τον ορθολογισμό και ν' αντιλαμβάνομαι την ενδελέχεια της επιστημονικής μεθόδου που, καθημερινώς, όσο αυξάνονται οι γνώσεις μας και προοδεύει η ανθρωπότητα, εξηγεί με σαφήνεια και δίχως παραληρήματα και «άλματα πίστης» το πώς και γιατί λειτουργεί ο κόσμος και βελτιώνει δια μέσου της τεχνολογίας, παρά τους όποιους σοβαρούς εκτροχιασμούς της τελευταίας, μετρήσιμα και αδιαμφισβήτητα το επίπεδο και την ποιότητα της ζωής μας από γενιά σε γενιά.

Επιχειρώντας δε κάποτε να ξαναδιαβάσω εκ νέου τη Βίβλο, ορθολογικά και χωρίς το πέπλο της πίστης, διαπίστωσα σχεδόν εξ αρχής πως μου ήταν αδύνατον να προχωρήσω, γιατί μόνο η πίστη, η παράλογη και τυφλή πίστη, μπορεί να αποτελέσει το κίνητρο για να μελετήσει κανείς αυτό το ασυνάρτητο και αναχρονιστικό συνονθύλευμα απειράριθμων λογικών κενών, αντιφάσεων, ενοχών, ακραίου μισανθρωπισμού, μισογυνισμού, εκδικητικότητας, φονικότητας και πνευματικής υποδούλωσης, που κατασκεύασε ο αδαής και φοβικός Άνθρωπος στην προσπάθειά του να ελέγξει το φόβο του για όσα δεν ήξερε και όσα δεν μπορούσε να ελέγξει. Από τα πρώτα κιόλας χωρία έπιασα τον εαυτό μου να θεοδικάζει, αντί όπως παλιά να θεοδικεί, και η ετυμηγορία  μου δεν θα μπορούσε να είναι άλλη παρά καταδικαστική.

Δεν παραιτήθηκα ωστόσο ούτε αμέσως ούτε απόλυτα από την ιδέα του Θείου, ίσως και να μην το έχω κάνει ακόμη. Ως άθρησκη επαναπαύθηκα για λίγο καιρό στη γνωστή ατάκα ότι κάπου υπάρχει μια ανωτέρα Δύναμις, αλλά δεν ήταν δυνατόν να αποφεύγω για πάντα το αμείλικτο ερώτημα, αν η Δύναμις αυτή είναι προνοιακή. Εύλογα, βλέποντας την πραγματικότητα γύρω μου, κατέληξα με τρόμο στο συμπέρασμα πως μάλλον δεν της καίγεται καρφάκι, ούτε για το Σύμπαν, ούτε βεβαίως για το μικρόκοσμό μας εδώ στη Γη. Η διαπίστωση αυτή είχε επάνω μου τεράστιες ψυχολογικές επιπτώσεις, δεδομένου ότι η πίστη στοχεύει στο άλογο και στο συναίσθημα, που εκτελούν εντελώς διαφορετικές διεργασίες και ακολουθούν εντελώς διαφορετικούς δρόμους από αυτόν της λογικής.

Η αποδόμηση της πίστης μου ενείχε σε μεγάλο βάθος χρόνου όλα τα ψυχολογικά στάδια του πένθους: άρνηση, θυμό, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη και αποδοχή.

Ανατρέχοντας στην περίοδο της κατάθλιψης, νιώθω σαν να ήμουν για χρόνια μέσα σε κινούμενη άμμο, πασχίζοντας να βγω και ν' αναπνεύσω. Στην αρχή, ένα οξύ υπαρξιακό στερητικό σύνδρομο για το φανταστικό φίλο που έδιωξα. Πώς να σταθείς όρθια και να περπατήσεις μόνη σου, ενώ νιώθεις πως έχει χαθεί το κέντρο της στήριξής σου και σέρνεσαι;

Και όπως σε κάθε στερητικό σύνδρομο πονάς, όμοια ανακάλυψα πως η ζωή τώρα πονούσε περισσότερο, γιατί τη ζούσα χωρίς αναλγητικά, χωρίς ψευδαισθήσεις. Συνεπακόλουθα ήρθε ο Τρόμος και ο Πανικός για το πιθανό, το τυχαίο και το νομοτελειακό, για όσα συνειδητοποιούσα δηλαδή ότι δεν μπορούσα να ελέγξω.

Η ευθραυστότητα και η συντομία της ζωής, κάθε ζωής, όχι μόνο της ανθρώπινης, με πλήγωνε αφάνταστα και μου δημιουργούσε μια βαθιά απελπισία. Ο Λιαντίνης επαναλαμβάνει πως ο άνθρωπος είναι το πιο τραγικό ον μέσα στο Σύμπαν, γιατί γνωρίζει πως για όλα, όπως και για τον εαυτό του, υπάρχει ένα τέλος. Δεν ξέρω κατά πόσον αυτό ισχύει μόνο για τους ανθρώπους, και δη για όσους κρέμονται από την ελπίδα της μετά θάνατον ζωής, αλλά σίγουρα ισχύει για τους άθεους.

Μετά, η απαξία των πάντων και ο ηθικός αποπροσανατολισμός. Τι αξίζει, όταν η υπέρτατη αξία που μου διδάξαν, ο Θεός, είναι ανύπαρκτος; Ποιο είναι το σημείο αναφοράς στην ηθική και στις αρχές, τώρα που αποδέχθηκα ότι είμαι ελεύθερη από κάθε είδους  μεταθανάτια Κρίση, ανταμοιβή και τιμωρία;

Σταδιακά, εμπιστευόμενη και χειριζόμενη καλύτερα τα εργαλεία εκείνα που με είχαν φέρει ως εδώ –τον ορθολογισμό, την κριτική σκέψη, την επιστημοσύνη–  συν τῷ χρόνῳ, που είναι ο μεγάλος γιατρός της φύσης για κάθε πένθος, επαναξιολόγησα ό,τι πραγματικά άξιζε και επαναπροσδιόρισα την ηθική μου σύμφωνα με έναν προσωπικό κώδικα, ειλικρινέστερο, μιας και δεν εδραζόταν πια ούτε στο φόβο, ούτε σε ανταλλάγματα. Φυσικά τίποτα από αυτά δεν είναι στατικό, μεγαλώνοντας μαθαίνεις, αναθεωρείς, αποκηρύσσεις, εξελίσσεσαι. Ένα σταθερό σημείο αναφοράς όμως είναι η συνειδητοποίηση πως η μόνη δικαίωση για τον καθένα μας εξατομικευμένα είναι η ίδια η ζωή και το θάρρος να τη ζήσουμε με βάση τις δικές μας επιλογές, αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη για το αν είναι σωστές ή εσφαλμένες.

Σήμερα, ούσα πανηγυρικά στο στάδιο της αποδοχής και της αισιοδοξίας για την πορεία του ανθρώπου, αποδέχομαι ότι η ύπαρξη και η φύση του θεού ή του θείου είναι μια α-νοησία (δεν νοείται) και κατά συνέπεια, εφόσον δεν υπάρχουν ως ώρας πειραματικά δεδομένα που να αίρουν ή να επιβεβαιώνουν την ύπαρξή του, επιλέγω να δηλώνω τυπικά αγνωστικίστρια και να ζω ουσιαστικά ως άθεη.

Ο λόγος που κάνω αυτό τον διαχωρισμό δεν γίνεται μόνο για να είμαι τυπική ως προς το γράμμα του «νόμου». Οφείλεται επίσης και σε τούτο, πως η θρησκεία και η πίστη είναι ένας ιός, με τον οποίο μας μολύνει το περιβάλλον και ο πολιτισμός μας από την ημέρα που θα γεννηθούμε ως την ημέρα που θα πεθάνουμε. Οι μεταλλάξεις που κάνει στον ψυχισμό, στη δομή της σκέψης, στις συνήθειες, στην ηθική, στην έκφρασή μας είναι τόσες που δεν είναι δυνατόν να μην αφήσουν κατάλοιπα, έστω και γλωσσικά. Πολύ συχνά συνειδητοποιώ, φερ' ειπείν, ότι είναι τρομερά δύσκολο να εκφραστώ χωρίς να χρησιμοποιήσω έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες νοηματικά με τη θρησκευτική πίστη, όπως «πλάσμα» ή «πλάση», που υποδηλώνουν ότι ο κόσμος πλάστηκε (ευφυής σχεδιασμός!), «συγχωρεμένος» (από ποιον;), «ψυχή» (πλατωνικός δυισμός)  κ.ο.κ.

Πολύ εύστοχα είχε ειπωθεί κάποτε ότι, αν ξεφύτρωνε ένας άνθρωπος με απόλυτη άγνοια περί Θεών και θρησκειών, θα του ήταν αδύνατον να κατανοήσει τον ανθρώπινο πολιτισμό. Γι' αυτό και το πολιτισμικό κομμάτι, στο επίπεδο της καθημερινής έκφρασης και της επαφής με τους συνανθρώπους μου, δεν το αντιμάχομαι. Συμμετέχω, όποτε μπορώ, στο κοσμικό σκέλος όλων των θρησκευτικών εορτών, δεδομένου ότι οι καλές στιγμές στη ζωή είναι συγκριτικά πολύ λίγες για να μην τις γιορτάζουμε.

Εξάλλου, νιώθω πως αν απογυμνώσουμε τη ζωή μας εντελώς από συμβολισμούς και έθιμα, θα τη φτωχύνουμε πάρα πολύ! Είναι άλλο πράγμα να απαλλάξουμε ένα έθιμο ή μια γιορτή από τις δεισιδαιμονίες που τα πλαισιώνουν, και είναι άλλο να τα πετάξουμε στα σκουπίδια, γιατί έτσι χάνουμε την ομορφιά και το ιστορικό βάθος κάποιων πραγμάτων, όπως και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά που μας διακρίνουν ως λαό από τους άλλους. Θαρρώ πως το να συμμετέχεις, να ενσωματώνεις ή να ανανοηματοδοτείς ένα έθιμο είναι μια εξίσου θεμιτή στάση ζωής, και δεν νιώθω ενοχές  ή ασυμβατότητα με τις πεποιθήσεις μου όταν συμμετέχω σε αυτά.

Ανέκαθεν άλλωστε τα σύμβολα, τα έθιμα, οι εορτές μετασχηματίζονταν ανάλογα με την εποχή, ώστε να συνάδουν με τις ευρύτερες πεποιθήσεις των κοινωνιών που εξελίσσονταν. Δεν βλέπω λοιπόν τον λόγο να κάνω κάτι το διαφορετικό, πώς θα μπορούσα άλλωστε, εφόσον η πλειονότητα στο περιβάλλον μου πιστεύει, και μάλιστα δύο από τις στενότερές μου φίλες είναι η μία η θεολόγος που είχα ως καθηγήτρια στα γυμνασιακά μου χρόνια και η άλλη κατηχήτρια. Η διάσταση των απόψεων μεταξύ μας γίνεται αφορμή για πολύ ενδιαφέρουσες συζητήσεις.

Αν υπάρχει μια φράση από τη Βίβλο που επιλέγω να κρατήσω, είναι το «γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς». Μόνο που στη γλώσσα του ορθολογισμού εξ αποκαλύψεως αλήθειες δεν υπάρχουν. Υπάρχουν μόνο επιστημονικά δεδομένα και η προσωπική μας ειλικρίνεια. Η όποια «σωτηριολογική» τους υπόσταση δεν είναι άλλη από το να τα αξιοποιούμε με τον βέλτιστο τρόπο ώστε βγούμε από το σκοταδισμό, την αμάθεια, το φόβο και την προκατάληψη και να γίνουμε εξατομικευμένα, αλλά και ως κοινωνία και ως είδος, ό,τι καλύτερο μπορούμε να γίνουμε.

Ωστόσο, όσο ακράδαντα πεπεισμένη και αν είμαι για την άμεση και επιτακτική ανάγκη εκκοσμίκευσης των κρατών και τον περιορισμό της ισχύος, αν όχι και την πλήρη κατάργηση των ιερατείων, δεν ξέρω αν η αθεΐα είναι προς το παρόν η ενδεδειγμένη οδός για το σύνολο της ανθρωπότητας. Αν και ως φίλη του Επίκουρου απεχθάνομαι τον Πλάτωνα, ίσως, όπως και ο Αριστοτέλης, να είχε ένα δίκιο όταν μιλούσε για την αναγκαιότητα του Ιαματικού Ψεύδους· του «ιερού» ψεύδους δηλαδή, που απευθύνεται στην πλειονότητα, όταν η ίδια δεν διαθέτει την παιδεία, την ψυχολογική δύναμη και τον ορθολογισμό, ώστε, όταν της γκρεμίσεις τον μύθο της, να σταθεί ηθικά ακέραιη και να μην κανιβαλίσει τα πάντα. Η αθεΐα είναι μια υψηλή διανοητική κατάκτηση, που προϋποθέτει και υψηλές αντοχές και ακόμη υψηλότερη ευθύνη, ή, όπως λέει ένας φίλος και δάσκαλος: η αθεΐα είναι αρετή.


Πηγές: http://sfrang.blogspot.com/2011/09/22.html
http://blog.atheia.gr/

Πέμπτη, 9 Ιουνίου 2011

Η απάντησή μου στον Ουίνστον Τσώρτσιλ , ή αλλιώς , γιατί κατεβαίνω στο Σύνταγμα.

"The best argument against democracy is a five-minute conversation with the average voter." - Winston Churchill
Αγαπητέ κύριε Τσώρτσιλ ,

Είμαι μια κάτοικος της Ελλάδας, ξέρετε, εκείνου του μικρού κρατιδίου που καταλάβατε το '44 ως σύμμαχοί μας . Όχι όχι, μην παρεξηγείστε , σας διαβεβαιώ ότι έως και σήμερα , η επίσημη ιστορία μας, όπως και όλοι οι Έλληνες ιστορικοί , έχουν την ευγένεια να μην αναφέρονται σε αυτή την περίοδο ως «βρεταννική κατοχή», αλλά ως «απελευθέρωση από την γερμανική κατοχή» , οπότε κανείς δεν σας έχει παρεξηγημένο στην συλλογική ιστορική συνείδησή μας :)


Λαμβάνω το θάρρος να διαταράξω την μακαριότητά σας , διότι ήθελα να συζητήσουμε αυτό που είπατε παραπάνω, πως «το καλύτερο αντεπιχείρημα στην δημοκρατία, είναι ένας πεντάλεπτος διάλογος με τον μέσο ψηφοφόρο».Τις τελευταίες μέρες στο δρόμο , στο περίπτερο, στο μετρό, οπουδήποτε, πιάνω κουβέντα σε πηγαδάκια με συμπολίτες μου, αγνώστους μέχρι εκείνη την στιγμή , προερχόμενους από από κάθε ιδεολογική και κοινωνική βαθμίδα και με έχει ενθουσιάσει το γεγονός , ότι όλος αυτός ο άλλοτε βιαστικός και απρόσιτος κόσμος, μπαίνει στην διαδικασία να ανταλλάξει όμορφα και πολιτισμένα απόψεις, συχνά αντίθετες ,άλλοτε ενδιαφέρουσες και άλλοτε παιδιάστικες. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πως ο κάθε ένας τους εξατομικευμένα μπαίνει πλέον αυθόρμητα στην διαδικασία να μιλήσει , να συμμετέχει, να εκφραστεί και κυρίως ν' ακούσει. Έξαφνα, βλέπω όλη αυτή την σπασμωδική, αδιάφορη και παρωπιδική συμπεριφορά που χαρακτήριζε την ελληνική κοινωνία έως χθες να καταρρέει και το γεγονός αυτό γεννά μέσα μου μια βαθιά αισιοδοξία ότι ίσως το πνεύμα των καιρών να έχει πλέον αλλάξει, να ωριμάζουμε.

Σας βλέπω ότι μειδιάτε , όμως δώστε μου παρακαλώ λίγη ακόμη προσοχή . Προχθές, περπατώντας στην Πειραιώς, είχε συγκέντρωση το ΚΚΕ ( μην μορφάζετε παρακαλώ , ίσως να έχετε πληροφορηθεί ότι το ΚΚΕ είναι νόμιμο και ότι ο ψυχρός πόλεμος τελείωσε εδώ και είκοσι και πλέον χρόνια ) . Με πλησίασε λοιπόν ένας νεαρός για να ενισχύσω το κόμμα, μιας και δεν είχα πάνω μου δεκάρα τσακιστή αστειεύτηκα και τον ρώτησα αν μπορεί το κόμμα να με ενισχύσει . Πιάσαμε την κουβέντα, μαζευτήκαν και 3-4 σύντροφοί του, άρχισε μια ωραία ανταλλαγή απόψεων και πάνω στον ενθουσιασμό των νιάτων τους μου είπαν κάτι που υπό άλλες συνθήκες είμαι σίγουρη ότι θα χτυπούσατε συναγερμό στην RAF και στο βρεταννικό ναυτικό :

-"Θα πάρουμε τα όπλα" είπαν.

-Ποιά όπλα , τους λέω, πάτε καλά; Θέλετε νέο αιματοκύλισμα; Και με τι σκοπο;

-Για να αναλάβουν την εξουσία οι εργάτες!

- Οι εργάτες; Επιστήμονες χρειαζόμαστε στην εξουσία, επιστήμονες που να ξέρουν τι τους γίνεται, όχι βλαχάρες όπως έχουμε σήμερα, λαοπλάνους και επαγγελματίες ψεύτες! Πότε ρε παιδιά πήρε την εξουσία στα χέρια του ο εργάτης; Έχετε έστω και ένα ιστορικό παράδειγμα που να συνέβη ποτέ κάτι τέτοιο; Πάντα η "επανάσταση" ξεκινούσε στο όνομα του εργάτη και κατέληγε σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα, που διακυβερνάτο από μια κομματική ελιτ, η οποία κατέλυε κάθε ελευθερία, ακόμη και αυτήν την ελάχιστη ελευθερία που έχουμε σήμερα να συγκεντρωνόμαστε και να μουτζώνουμε την βουλή, να ανταλλάσουμε ελεύθερα τις ιδέες μας , να γράφουμε ελεύθερα κλπ κλπ. Και ακόμη και αν υποθέσουμε ότι τελικώς καταφέρνατε κάτι τέτοιο, με τι γνώσεις, θα μπορούσε ο εργάτης να κυβερνήσει; Έξυναν τα κεφάλια τους, κοιτούσαν τα παπούτσια τους...

Τους λέω : Παιδιά, αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα δημοκρατικότερο πολίτευμα, αντιπροσωπευτικό μεν, αλλά με περισσότερη συμμετοχή από την βάση, με δημοψηφίσματα , ούτως ώστε η ευθύνη να διαμοιράζεται σε όλην την κοινωνία, είτε να επιπλεύσουμε όλοι μαζί , είτε να βουλιάξουμε παρέα. Φτάνουν οι κάθε λογής "σωτήρες", φτάνουν οι κομματικές γραμμές, ο εργάτης, ο αγρότης, ο επιστήμονας, ο τεχνοκράτης, όλοι πρέπει να έχουν το μερίδιο εξουσίας και ευθύνης που τους αναλογεί... Μόνο έτσι θα μάθει επιτέλους και ο τελευταίος κάτοικος αυτής της χώρας, να είναι καλός και ενεργός πολίτης και όχι πελάτης.

Και σε όσους διαφωνούν με αυτήν την σκέψη , όπως και εσείς αγαπητέ κύριε Ουίνστον, σας ρωτώ, είχαν καλύτερη παιδεία από την σημερινή οι αρχαίοι Αθηναίοι; Μήπως είχαν οι Γάλλοι επαναστάτες; Η μήπως είναι το «άριο» DNA των σημερινών Ελβετών , που τους εξοπλίζει με τόσην πολιτική ωριμότητα και ευθύνη ώστε τουλάχιστον μια φορά το μήνα να ψηφίζουν σχεδόν για τα πάντα, ακόμη και για το από που θέλουν να περάσει ένας δρόμος; Οι πολίτες όλων των παραπάνω κοινωνιών ανέπτυξαν την προσωπική και κοινωνική τους συνείδηση ΜΕΣΑ στο πολιτικό τους σύστημα , όχι έξω από αυτό και η υψηλή τους παιδεία, προέκυψε ως αναγκαιότητα του πολιτικού τους συστήματος। Το αντιστρόφως ανάλογο συμβαίνει εδώ στο Ελλαδιστάν, έχουμε χαμηλής στάθμης παιδεία, ακριβώς επειδή το πολιτικό σύστημα επιβάλλει να είναι τέτοια και όποιος περιμένει να αναβαθμιστεί πρώτα η παιδεία, ώστε να αλλάξουν τα κακώς κείμενα της πολιτείας μας, τότε φέξτε μου και γλίστρησα..

Ξέρω , ξέρω , είστε ακόμη δύσπιστος κύριε Τσώρτσιλ αισθάνομαι το ειρωνικό σας χαμόγελο να διαπερνά και να ανατριχιάζει την ραχοκοκκαλιά μου, αλλά μιας και εκεί που είστε , σίγουρα δεν θα έχετε και πολλά να σας απασχολούν , ακολουθήστε για λίγο ακόμη τον συλλογισμό μου:

Η παιδεία έρχεται μαζί με την ανάθεση της ευθύνης.Ουδείς δίδαξε τους κατοίκους αυτού του τόπου να είναι πολίτες και όχι πελάτες και πρόβατα. Η μοιρολατρία, η συσπείρωση πίσω από έναν ηγέτη- σωτήρα και ο άναρθρος πολιτικός λόγος σε κάθε βαθμίδα της κοινωνίας μας, ο οποίος πρακτικά είναι εντελώς ανώδυνος για όποιον τον εκφέρει ( διότι όταν είσαι έξω από το σύστημα , μπορείς να παραλογίζεσαι όσο θες και να άγεσαι και να φέρεσαι χωρίς να βιώνεις καμία άμεση και ουσιαστική επίπτωση από τις πράξεις σου μιας και κανείς δεν δίνει δεκάρα γι' αυτές), είναι επακόλουθα του πολιτικού μας συστήματος και της παιδείας που αυτό προωθεί. Το πολιτικό σύστημα δημιουργεί ή καταστρέφει την παιδεία και τις συνειδήσεις, όχι το αντίθετο, διότι τα τελευταία , είναι παράγωγα του εκάστοτε πολιτεύματος και το αντικατοπτρίζουν. Εάν δεν αλλάξεις το πολιτικό σύστημα, δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξεις την παιδεία του. Εξ' ού και το πρόβλημα παιδείας που υπάρχει στην χώρα. Εφόσον η υποχρεωτική εκπαίδευση χρησιμοποιείται ως ένα προπαρασκευαστικό στάδιο για τις ανώτερες και ανώτατες σχολές , αντί οι στόχοι της να είναι να γεννά συνειδητοποιημένους, ενημερωμένους και ενεργούς νέους πολίτες, με ανεπτυγμένη κριτική σκέψη, βασικές γνώσεις και πολλά ερεθίσματα ώστε να αξιοποιήσουν κάποια εξ' αυτών ως ενήλικες, τι περιμένεις;

Εάν όμως γίνεις μέρος του συστήματος, ενός συλλογικού συστήματος, οφείλεις λόγω αναγκαιότητας να αλλάξεις, η ψυχολογία σου θα αλλάξει, γιατί θα πρέπει να αναλάβεις ευθύνες, θα πρέπει να ξεστραβωθείς και να μάθεις 10 πράγματα παραπάνω και για να τα μάθεις θα πρέπει να διεκδικήσεις την αλλαγή των δομών και κυρίως των στόχων της παιδείας σου. Εκεί πιστεύω ότι ακόμη και οι πιο αμόρφωτοι , παράλογοι και ακραίοι πολίτες , μπορούν να μας εκπλήξουν , ίσως όλοι αυτοί που κραυγάζουν σήμερα ενθεν κακείθεν , να υποχρεωθούν πλέον να στύψουν λίγο παραπάνω το ακατοίκητό τους γιατί θα ξέρουν ότι όποια απόφαση θα πάρουν δια της ψήφου τους, θα έχει άμεσες συνέπειες τόσο στους ίδιους όσο και στην κοινωνία.

Πιστεύετε κύριε Τσώρτσιλ ότι όσοι ανέλαβαν το υπουργείο παιδείας από την μεταπολίτευση και μετά ( ναι, είχαμε και τέτοια!) ήταν όντως τόσο ανίκανοι και αδαείς, ώστε να διαιωνίζουν τα προβλήματά της; Όχι! Απλώς , για να συντηρηθεί το υπάρχον πολιτικό-πελατειακό σύστημα , χρειαζόμασταν να έχουμε αυτήν ακριβώς την παιδεία που έχουμε σήμερα, πελάτες αντί για συνειδητοποιημένους πολίτες, που πουλούσαν την ψήφο τους σε όποιον τους έδινε λίγα παραπάνω ψιχουλάκια από αυτά που έπεφταν από το τραπέζι, πάνω στο οποίο εκτυλισσόταν το μεγάλο φαγοπότι του 1,1 τρις ευρώ που μπήκε στα ταμεία μας από την ημέρα που η μικρή βαλκανική μας χώρα έγινε μέλος της ΕΕ.

Είναι προφανές ότι οι νομίμως εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού, από την μεταπολίτευση και μετά απέτυχαν στο να δημιουργήσουν ένα κράτος ισονομίας , δικαίου, προνοίας, απέτυχαν να επενδύσουν στην παιδεία, στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας , απέτυχαν σε όλα, εκτός από το να γεμίζουν τις τσέπες ιδίων και ημετέρων. Φταίνε οι πολίτες για την φθίνουσα δημοσιονομική πορεία της χώρας από την μεταπολίτευση και μετά; Μα ασφαλώς και φταίνε! Αναγνώρισέ τους όμως τούτο , ότι δεν διδαχθήκαν ποτέ να λειτουργούν με γνώμονα το κοινό συμφέρον και όχι αριβιστικά , ότι δεν έμαθαν πότε τις καταστροφικές συνέπειες στο να κλέβουν την σειρά του μπροστινού τους, να «βολεύονται στον στρατό», να «νομιμοποιούν» το αυθαίρετο, να «χώνονται» από το παράθυρο σε μια δημοσιοϋπαλληλική θέση άνευ ουσιαστικού αντικειμένου, να μην κόβουν αποδείξεις, να, να... Ποιός δίδαξε τους κατοίκους αυτού του τόπου να ζουν στην πραγματικότητα και όχι με την ψευδαίσθηση, πως όταν πάρει φωτιά το σπίτι του διπλανού τους, το δικό τους θα γλυτώσει, αρκεί να έχουν τον σωστό μπάρμπα για να λαδώσουν; Πως θα διδάξεις υπευθυνότητα, αλληλεγγύη και κοινωνική συνοχή σε έναν λαό όταν τον κρατάς μονίμως έξω από τις ευθύνες και λαμβάνεις αποφάσεις ερήμην του;

Χρειαζόμαστε ένα σύστημα που να ενισχύει την κοινωνική συλλογικότητα και ευθύνη προστατεύοντας μας εξίσου από τον λαϊκισμό, αλλά και από τον σφετερισμό των προνομίων από την εκάστοτε ελίτ. Είναι προφανές ότι το πολίτευμά μας δεν λειτουργεί ομαλά, η βασιλεία δοκιμάστηκε, η χούντα, η ολιγαρχία και η σημερινή φαυλοκρατία με την μορφή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας επίσης, όλα δοκιμαστήκαν και απέτυχαν. Γιατί να μην δώσουμε μια ευκαιρία σε μια δημοκρατικότερη μορφή πολιτεύματος, που στην νεότερη Ελλάδα δεν δοκιμάστηκε ποτέ; Γιατί να μην δώσουμε επιτέλους μια ευκαιρία σε μια αμεσότερη και συμμετοχικότερη Δημοκρατία;

Δεν ευαγγελίζομαι την κατάργηση των εκλεγμένων αντιπροσώπων, μιλάω, φωνάζω για μια συνταγματική αναθεώρηση που θα εντάξει τα δημοψηφίσματα στην καθημερινότητά μας, έναν εκδημοκρατισμό του πολιτεύματός μας, ώστε οι μεν (λαός) να ελέγχουν τους δε (αντιπρόσωποι) και τούμπαλιν। Επίσης, εξυπακούεται πως δεν είναι δυνατόν ορισμένες λειτουργίες του κράτους να αποφασίζονται πλειοψηφικά, όπως λ।χ τα ανθρώπινα δικαιώματα। Δεν είναι δυνατόν δηλαδή να επαναδιαπραγματευτεί η θανατική ποινή, ακόμη και αν υποθέσουμε ότι η πλειονότητα των συμπολιτών μας είναι νοσταλγός της, το ίδιο ισχύει για την αναγραφή του θρησκεύματος σε δημόσια έγγραφα, τους γάμους των ομοφυλοφίλων κ।ο.κ.

Αυτός είναι και ο λόγος που κατεβαίνω στο σύνταγμα με τους αγανακτισμένους, προφανώς δεν έχω τίποτα κοινό με τον διπλανό μου που βρίσκεται εκεί, ούτε με τον παπά που ηγείται όλου του λαϊκισμού , ούτε με τον ακροδεξιό που οραματίζεται να αναλάβει ο στρατός, ούτε με τον ακροαριστερό που λέει να καταργήσουμε τα σύνορα γιατί είμαστε όλοι "αδέλφια". Κατεβαίνω γιατί δεν θα μπορούσα να πω όχι και να παραμείνω αμέτοχη στο διάχυτο αίτημα για εκδημοκρατισμό του πολιτεύματος και για κοινωνική δικαιοσύνη.Ας διεκδικήσουμε μια ισότιμη και ισόνομη θέση για όλους μέσα στο σύστημα, ένα σύστημα συλλογικό και όχι για τους λίγους, μόνο μέσα από την συλλογική ευθύνη μπορούμε να έχουμε ένα μέλλον . Εαν πάλι και τούτο το σύστημα αποτύχει και βουλιάξουμε , τουλάχιστον δεν θα έχουμε αποδιοπομπαίους τράγους για να φορτώνουμε τις ευθύνες της αποτυχίας μας και να παραμένουμε μονίμως άμοιροι, ανεύθυνοι, και ανώριμοι πολιτικά και ηθικά, θα είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι , είτε στην σωτηρία είτε στην καταστροφή .

Και επειδή στον κύριο Τσώρτσιλ , δεν έχει μείνει εδώ και δεκαετίες ούτε βλέφαρο για να κουνήσει στα όσα του είπα, άσε που θα ήθελε ένα τρομακτικό update για να καταλάβει και να παρακολουθήσει τις εξελίξεις, θα συνεχίσω την συζήτηση παρέα με εσένα :

Κουράστηκα συμπολίτη μου να λαμβάνονται αποφάσεις για την τύχη μου, ερήμην μου, από τυχάρπαστους λαοπλάνους,εμπόρους του μέλλοντός μου, κουράστηκα! Θέλω αυτοσεβασμό, θέλω ισονομία και ισοπολιτεία, θέλω πραγματική δημοκρατία,θέλω δικαιοσύνη, θέλω μερίδιο της ευθύνης! Έλα να πάρουμε τις αποφάσεις μαζί ως πολίτες και εγώ και εσύ και ο άλλος, να ανταλλάξουμε απόψεις , να διαφωνήσουμε σε χίλια, να συμφωνήσουμε σε τρία, αλλά σε αυτά τα τρία που θα συμφωνήσουμε με γνώμονα την κοινή λογική και το κοινό συμφέρον, να φροντίσουμε ώστε να εφαρμοστούν και να λειτουργήσουν... Θες;

Αν λοιπόν θες , άνοιξε ομάδες συζήτησης, εδώ και στον δρόμο, κατέβα στο Σύνταγμα και μίλα στις συνελεύσεις, θέσε προτάσεις , μάζεψε υπογραφές, στείλ'τες στον πρόεδρο της δημοκρατίας μας , βγες έξω και κάνε κάτι! Σνομπάρεις γιατί ο λόγος των αγανακτισμένων είναι ουτοπικός, αντιφατικός , ετερόκλητος και παιδιάστικος; Μα από κάπου έστω και μέσα από μια νηπιακή άρθρωση πρέπει να ξεκινήσει ο πολιτικός λόγος , ώστε κάποτε να ωριμάσει! Εσύ που -νομίζεις- ότι τα ξέρεις και τα σκέπτεσαι καλύτερα από εκείνους, γιατί δεν βγαίνεις έξω να τους μιλήσεις , ε;


Σάββατο, 7 Μαΐου 2011

ΈΝΑ Ταμείο για όλους. Μια διαφορετική πρόταση...

Όταν η προηγούμενη κυβέρνηση επεξεργαζόταν το ασφαλιστικό νομοσχέδιο, είχα ακούσει στο ραδιόφωνο από την τότε υπουργό να λέει πως λειτουργούσαν 170- τόσα, ή 190- τόσα ( δεν θυμάμαι πλέον) ταμεία κύριας και επικουρικής ασφάλισης και πως αγωνίζονταν για να τα μειώσουν δεδομένου του τρομακτικού ασφαλιστικού αδιεξόδου. Το νούμερο όντως ήταν εξωφρενικό και όσο και αν έχω ψάξει σήμερα να μάθω , μετά από τις συγχωνεύσεις που έγιναν , πόσα ταμεία ακόμη εξακολουθούν να υπάρχουν , δεν βρήκα τίποτα σχετικό στο διαδίκτυο. Θυμάμαι επίσης , ότι τότε,ενώ ήταν να συμπεριληφθούν τα ταμεία των δικηγόρων και των δημοσιογράφων στις συγχωνεύσεις , σκανδαλωδώς μετά από τις σφοδρές αντιδράσεις των συνδικαλιστικών τους οργάνων , τα ταμεία τους εξαιρεθήκαν από το νομοσχέδιο। Ανορθολογική αλλά επόμενη έκβαση των πραγμάτων, δεδομένου ότι οι μισοί βουλευτές είναι δικηγόροι και οι δημοσιογράφοι αποτελούν άτυπα αλλά ουσιαστικά την 4η εξουσία σε αυτόν τον τόπο , ο οποίος ουδέποτε ευτύχησε να δει μια κυβέρνηση που να μην λειτουργεί με μικροκομματική μικρόνοια και να μην έχει ψηφοθηρικά και πελατειακά αλισβερίσια που να προωθούν τα μικροσυμφέροντα της εκάστοτε συντεχνίας εις βάρος του κοινωνικού συνόλου.

Παρότι δεν είμαι οικονομολόγος διερωτήθηκα λοιπόν και εξακολουθώ να διερωτώμαι : Γιατί όχι, ΈΝΑΣ ασφαλιστικός φορέας για όλους;

Όταν την δεκαετία του '30 δημιουργήθηκε το ΙΚΑ, ο σκοπός του ήταν να λειτουργεί ακριβώς , ως ο κύριος φορέας ασφάλισης για όλους τους μισθωτούς. Εν συνεχεία, κάθε συντεχνία που ισχυροποιείτο , απεγκολλάτο από αυτόν τον κύριο ασφαλιστικό κορμό και έκανε το δικό της ταμείο. Πρακτικά αυτό σήμαινε ότι κάθε συντεχνία αλλά και κάθε εργαζόμενος εξατομικευμένα, κοίταζε το μικροσυμφέρον του αδιαφορώντας για τα συμφέροντα των υπολοίπων εργαζομένων, ο γιατρός αδιαφορούσε πλήρως για τις ασφαλιστικές παροχές της καθαρίστριας που του καθάριζε το γραφείο , ο δημόσιος υπάλληλος για το τι τύχη θα έχει η κοπέλα που του πουλούσε ρούχα κ.ο.κ

Στην πορεία , άλλα Ταμεία πτώχευσαν και επανασυγχωνευθήκαν στο ΙΚΑ συμβάλλοντας στο να εξανεμιστούν τα ήδη ισχνά αποθεματικά του και άλλα, ενώ ήταν εύρωστα , είτε από κακοδιαχείριση , είτε επειδή εξαναγκάσθηκαν να συγχωνευθούν με άλλα πτωχευμένα ταμεία, είτε επειδή εξαναγκάσθηκαν εκ των υστέρων ,να ασφαλίσουν επαγγελματικές ή κοινωνικές ομάδες , που δεν είχαν δώσει μέχρι τότε και δεν θα μπορούσαν ούτε και μελλοντικά να δώσουν επαρκείς ασφαλιστικές εισφορές, έφθασαν στα όρια της κατάρρευσης. Έτσι λοιπόν σήμερα φθάσαμε σε μια τραγική στιγμή, όπου για τους ήδη συνταξιούχους μας το κράτος αφού τους κουτσούρεψε συντάξεις και δώρα, πρέπει όχι πλέον να κόβει από τον προϋπολογισμό του , αλλά ακόμη χειρότερα να δανείζεται με επαχθέστατους όρους για να τους πληρώνει κάθε μήνα, ενώ όλοι οι νέοι άνθρωποι επαναλαμβάνουμε το ίδιο σλόγκαν για το εργασιακό μας μέλλον : <<​​​Σιγά μην πάρουμε ποτέ σύνταξη>>.

Και ξαναρωτάω : Γιατί όχι ΈΝΑΣ ενιαίος ασφαλιστικός φορέας για όλους ;

Ένας ασφαλιστικός φορέας για όλους , με πλαφόν κατώτατης και ανώτατης σύνταξης για όλους τους εργαζομένους, μισθωτούς, αυτοαπασχολούμενους κλπ , η οποία θα διαμορφώνεται αναλογικά ως προς τις εισφορές , που θα οφείλει να πληρώνει ο κάθε εργαζόμενος με βάση το επάγγελμα και τα έσοδά του και με επικουρικά ταμεία ανά κλάδο, που να λειτουργούν ως ενισχυτικά της κύριας συντάξεώς του.

Ένας ασφαλιστικός φορέας για όλους , με έναν πρόεδρο, όχι εκατόν τόσους, με μια κεντρική διεύθυνση και όχι εκατόν τόσες και άρα με σημαντικά λιγότερα έξοδα διαχείρισης και λειτουργίας.

Ένας ασφαλιστικός φορέας για όλους με ενιαία και όχι κατακερματισμένη όπως είναι σήμερα κινητή και ακίνητη περιουσία , που να εκδίδει έναν ετήσιο ισολογισμό για να ξέρουμε όλοι οι ασφαλισμένοι τί έχουμε και τί δεν έχουμε , ποιές είναι οι προοπτικές και ποιες οι ανάγκες μας και να απαιτούμε ορθολογική αξιοποίηση της περιουσίας αυτής , ώστε να πάψουν αυτά τα τραγικά και αδιανόητα για την δημοσιονομική μας κατάσταση φαινόμενα , να υπάρχουν φερ' ειπείν εγκαταλελειμμένα και αναξιοποίητα κτίρια διάσπαρτα ανά την Ελλάδα, που δεν ξέρουμε σε ποιον ασφαλιστικό φορέα ανήκουν και γιατί δεν τα αξιοποιεί ώστε να είναι κερδοφόρα. 


Ένας ασφαλιστικός φορέας για όλους με επικουρικά ταμεία ανά επαγγελματικό κλάδο , όπου οι εργαζόμενοι θα μπορουν να ασφαλίζονται προαιρετικά για να ενισχύσουν την κύρια σύνταξή τους και να εξασφαλίζεται έτσι ο υγιής ανταγωνισμός χωρίς αδικίες και χωρίς να καταλύεται η κοινωνική συνοχή.

Ένας ασφαλιστικός φορέας για όλους , που συγχωνεύοντας τις κατάσπαρτες μονάδες υγείας των σημερινών ταμείων και κάνοντας συμβάσεις με κάθε γιατρό που ενδιαφέρεται να είναι συμβεβλημένος μαζί του, θα μας επιτρέπει χωρίς να ισοπεδώνεται η αξιοπρέπειά και η αντοχή μας πίσω από ατελείωτες ουρές για έναν γιατρό, μια σφραγίδα, μια υπογραφή, να έχουμε γιατρούς σε κάθε γειτονιά, ιατρεία και διαγνωστικά εργαστήρια σε κάθε δήμο , χωρίς “ραντεβού” μηνών , χωρίς παρακαλετά και φακελάκια , χωρίς να χάνονται άνθρωποι που έχουν άμεση ανάγκη περίθαλψης στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, της αδιαφορίας ή της αλαζονείας των εργαζομένων στα ταμεία.

Ένας ασφαλιστικός φορέας για όλους πλήρως μηχανογραφημένος και άρα πλήρως ελεγχόμενος, ώστε να μην υπάρχουν διπλοεγγραφές και τριπλοσυνταγογραφήσεις, μαφίες των φαρμάκων, ψεύτικες άδειες, συντάξεις που δίνονται σε αναπήρους - μαϊμού, σε 50-χρονους -“αντιστασιακούς”, ή σε ... πεθαμένους και χωρίς να χάνονται ένσημα και αναρρωτικές ...στον δρόμο μεταξύ εργοδοσίας και Ταμείου. Με βιβλιάρια υπό μορφήν πιστωτικής κάρτας με μικροτσιπ, που θα φέρουν όλες τις ασφαλιστικές μας πληροφορίες και το ιατρικό μας ιστορικό , τα φάρμακα που πρέπει να λαμβάνουν κάθε μήνα όσοι έχουν χρόνιες παθήσεις , τις αλλεργίες μας και όλες εκείνες τις πληροφορίες που θα έπρεπε να ξέρει κάθε γιατρός για να μας νοσηλεύσει όταν παραστεί ανάγκη και που πολλές φορές , ακριβώς επειδή δεν τις διαθέτει χάνεται πολύτιμος χρόνος , γίνονται ιατρικά λάθη και χάνονται ζωές άδικα.

Κυρίως δε : Ένα Ταμείο για όλους , ώστε να μην υπάρχουν συντεχνιακά μικροσυμφέροντα που επιδιώκονται και υλοποιούνται εις βάρος του συνόλου των εργαζομένων. Για να αρχίσουμε επιτέλους μέσα από το διακύβευμα της δικής μας τύχης, να νοιαζόμαστε για τύχη του διπλανού μας, για τις τύχες όλων μας,για να είναι γνωστό και πλήρως εμπεδωμένο σε κάθε έναν από εμάς ότι με την μαύρη εργασία, με το να απασχολούμε ανασφάλιστους, υποθηκεύουμε το δικό μας μέλλον, την δική μας σύνταξη, την δική μας περίθαλψη, και ότι κάθε εργαζόμενος , είτε υψηλά είτε χαμηλά αμειβόμενος δικαιούται να έχει αυτές τις ορισμένες και στοιχειώδεις, απολαβές που θα έπρεπε στην εποχή που ζούμε να είναι αυτονόητες και αδιαμφισβήτητες : Ασφάλεια, Περίθαλψη, Σύνταξη και προπαντός, Αξιοπρέπεια .

Δεν είμαι οικονομολόγος, δεν έχω ούτε τις γνώσεις, ούτε μπορώ να μιλήσω με τεχνικούς όρους για να εκφράσω την άποψή μου। Αν η πρότασή μου είναι ανορθολογική , ας μου το εξηγήσει κάποιος που να ξέρει περισσότερα, ωστόσο διερωτώμαι : Δεν υπάρχει ΈΝΑΣ πολιτικός στα τόσα χρόνια που να μην επεξεργάστηκε αυτήν την ιδέα; Που με λίγη περισσή λογική , με λίγο παραπάνω σθένος και ήθος να προωθήσει αυτό το αίτημα και να συγκρουστεί με τα μικροσυντεχνιακά συμφέροντα της αγοράς; Δεν υπάρχει ΈΝΑΣ Έλληνας εργαζόμενος, που έστω υπό την απειλή της επικείμενης κατάρρευσης των ασφαλιστικών μας ταμείων , να βάλει τον εαυτούλη του λίγο πίσω και να διεκδικήσει , να απαιτήσει , μια συλλογική και δίκαιη λύση για το ασφαλιστικό;

Εδώ μπορείτε να πάρετε μια ιδέα για το πόσα ασφαλιστικά ταμεία λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα, δεν μπορώ να ξέρω αν η λίστα είναι πλήρης, βγάζετε άκρη ;

Παρασκευή, 21 Ιανουαρίου 2011

Επαναχρησιμοποίηση υλικών, η ιστορία ενός σπασμένου τριγώνου:

Μου έσπασε ένα τρίγωνο , ξέρετε, από αυτά που έχουμε στο αμάξι για να προειδοποιούμε τους διερχόμενους σε περίπτωση βλάβης. Ήταν από ψευτοϋλικά και η πρώτη μου κίνηση ήταν να το βάλω στην σακκούλα με τα ανακυκλώσιμα. Μετά το ξανασκέφθηκα, κάτι θα υπήρχε ώστε να μην τερματιστεί ο κύκλος χρήσης του τόσο σύντομα. Το σπασμένο τριγωνάκι λοιπόν , μου έδωσε 6 ωραιότατους ανακλαστήρες για τις ρόδες του ποδηλάτου (!!!) που όλο ξεχνούσα να αγοράσω. Η διαδικασία απλούστατη, απλώς έκοψα το φωσφορίζον υλικό , και το μεταλλικό του πλαίσιο σε παραλληλόγραμμα , και με ένα πενσάκι το έσφιξα στις ακτίνες του ποδηλάτου. Η βάση του τριγώνου, αποδείχθηκε πως ήταν η μακριά και εύκαμπτη λάμα που τόσο καιρό είχα στο μυαλό μου να βρω για να στερεώσω την βάση του "τεμπέλη" που έχω τοποθετήσει πίσω από το χειρόφρενο του αυτοκινήτου . Μερικά τελευταία κομματάκια εύκαμπτης λαμαρίνας που περισσέψαν , ήταν ό,τι έπρεπε για να καλύψω τον χαλκό των καλωδίων που προεξείχε αντιαισθητικά στις καινούριες δαγκάνες που πέρασα στα κροκοδειλάκια μου ( σετ καλωδίων μεταφοράς ρεύματος σε μπαταρίες αυτοκινήτων, αντί να το πετάξω όταν έσπασαν οι δαγκάνες, το επισκεύασα και σας διαβεβαιώ ότι έγινε πολύ καλύτερο λειτουργικά και αισθητικά και ασυγκρίτως πιο γερό από ότι ήταν όταν το αγόρασα). Τελικώς στην ανακύκλωση κατέληξε κάτι λιγότερο από μισή - γυναικεία- φούχτα υλικού και το κυριότερο είναι πως πέρασα ένα σούπερ διασκεδαστικό και δημιουργικό απόγευμα! Καλή φάση δεν νομίζετε?

Κάτι εξίσου διασκεδαστικό είναι η κατασκευή νέων κεριών από τα υπολείμματα όσων έχουν καεί ή στραβώσει. Η πιο απλή διαδικασία , στην οποία κατέληξα μετά από πολλές δοκιμές είναι η εξής : Βάλτε τα σε ένα γυάλινο δοχείο από αυτά που μας περισσεύουν σωρηδόν από μαρμελάδες, μουστάρδες κλπ και τοποθετήστε τα στον φούρνο μικροκυμάτων μέχρι να λιώσουν. Το μόνο που θέλει προσοχή εδώ, είναι να μην υπάρχουν μεταλλικά υπολείμματα, ιδίως από ρεσώ και αντί για να φτιάξετε κερί, καταλήξετε οι ίδιοι λαμπάδες... Λίγο πριν πήξει το μείγμα, αντί να παιδεύεστε με φιτίλια που δύσκολα βυθίζονται και στέκονται ίσια , απλώς μπήξτε στην μέση του δοχείου ένα κεράκι, από αυτά που περισσεύουν σχεδόν πάντα από το πάσχα, και λιώνουν ξεχασμένα από την ζέστη σε κάποιο ντουλάπι περιμένοντας την επόμενη διακοπή της ΔΕΗ . Το αποτέλεσμα είναι ένα αντιανεμικό κερί για το μπαλκόνι ή το καμπινγκ :-)

Μια ακόμη πρόταση : όταν τα μανταλάκια για τα ρούχα αρχίσουν να σπάνε , ενώστε τα γερά τους μισά ώστε να φτιάξετε νέα, αν και ακόμη καλύτερα είναι να χρησιμοποιείτε τα ξύλινα, που έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και πλένονται εξίσου καλά στο πλυντήριο μέσα σε μια μαξιλαροθήκη . Είναι ένας κόπος μερικών δευτερολέπτων που δεν γίνεται για τις πενταροδεκάρες που θα γλυτώσετε, αλλά από σεβασμό προς την διαδικασία που έγινε για να φτάσει αυτό το μανταλάκι στα χέρια σας και κυρίως προς την διαδικασία αποσύνθεσης που θα επακολουθήσει όταν το πετάξετε.

Η μετασκευή, το χάρισμα , η ανακύκλωση ακόμη και η πώληση των αχρήστων αντικειμένων , δεν ανακουφίζει μόνο το περιβάλλον , αλλά και την ψυχολογία και την τσέπη μας. Σκεφθείτε όλα αυτά τα άχρηστα αντικείμενα που συγκεντρώνονται στοίβες στα ντουλάπια, τα συρτάρια , τα πατάρια , τις αποθήκες μας, τα καταχωνιάζουμε με την ψευδαίσθηση πως κάποτε θα χρησιμοποιηθούν, χωρίς να συνειδητοποιούμε πόσο ψυχολογικό βάρος μας προσθέτουν. Πάρτε το απόφαση, όσο συναισθηματικά δεμένοι και να νιώθετε με το ζιγκουρατ που έχουν σχηματίσει στο έπιπλο της τηλεόρασης σας το παλιό πικάπ, το παλιό cd player, το βίντεο της μαμάς, το κασετόφωνο της εφηβείας σας και το Playstation 1, εδώ και χρόνια βολεύεστε με το dvd player ή τον καινούριο σας Media player και τα άλλα απλώς τα τρώει η σκόνη, δώστε τα, πουλήστε, ή ανακυκλώστε τα να αδειάσει ο χώρος , να γίνει πιο λιτός και άρα πιο ήρεμος. Δεν έχει κανένα νόημα να φυλάτε το τζιν που φορούσατε πριν δέκα χρόνια με την ελπίδα να αδυνατίσετε ξανά, συνήθως η ιδέα της ύπαρξής του καταχωνιασμένου σε κάποιο ντουλάπι, λειτουργεί αντίστροφα στην ανθρώπινη ψυχολογία. Ξεφορτωθήτε το , δίνοντάς το σε κάποιον που έχει ανάγκη. Η χαρά που θα λάβετε θα είναι πολλαπλάσια εν σχέσει προς αυτή που προσφέρατε και πιθανώς να σας δώσει την διάθεση να ράψετε επιτέλους και το στόμα σας...

H διαφορά ανάμεσα στον ενεργό και σκεπτόμενο καταναλωτή από τον καταναλωτή - ζόμπι, είναι μερικές απλές σκέψεις και πράξεις που μπορούν να γίνουν στάση ζωής:

Αξιώνουμε να αντιστοιχεί πάντοτε αυτό που πληρώνουμε, σε αυτό που παίρνουμε, όσο ασήμαντο και αν είναι. Εάν οι υπηρεσίες και τα προϊόντα που μας προσφέρονται δεν ανταποκρίνονται σε αυτό που πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να πληρώσουμε, το λέμε στο κατάστημα , συμπληρώνουμε την φόρμα παραπόνων αν υπάρχει και αν η κατάσταση δεν διορθωθεί, δεν ξαναγοράζουμε από εκεί. Αντιθέτως, επιβραβεύουμε με την προτίμηση και τα λόγια μας , όσους επαγγελματίες σέβονται την δουλειά και τους πελάτες τους. Ελέγχοντας από την πλευρά μας την ζήτηση των αγαθών, αναγκάζουμε τους εμπόρους να βελτιώνουν την ποιότητα και την τιμή της προσφοράς τους.

Επιλέγουμε αντικείμενα που θα έχουν έναν ικανοποιητικό κύκλο χρήσης και ενδεχομένως να μπορούν να μας χρησιμεύσουν σε περισσότερες από μια ανάγκες μας. Πχ ο μέσος όρος χρήσης μιας σακκούλας είναι 15 λεπτά και μετά πετάγεται. Δεν είναι λοιπόν ανάγκη να γυρνάτε κάθε φορά με 200 σακκούλες από τα ψώνια, αν δεν σας αρέσουν οι πάνινες ή δεν θυμάστε να τις παίρνετε μαζί σας , τουλάχιστον στριμώξτε περισσότερα πράγματα σε λιγότερες και όσες φέρετε τελικά στο σπίτι , χρησιμοποιήστε τις για τα σκουπίδια σας.

Συνεργαζόμαστε με τα καταναλωτικά κινήματα. Όταν βγάζουν ανακοινώσεις : "μην ψωνίσετε γάλα για 3 μέρες ", ή, "μην πάτε σε καφετέρια την τάδε κυριακή για να πιέσουμε να πέσουν η τιμές", ε δεν θα πάθετε και τίποτα αν εκείνη την ημέρα μαζέψετε τους φίλους σας στο σπίτι και πιείτε εκεί τον καφέ σας ( έστω και χωρίς γάλα).

Τρόφιμα που δεν έχουμε πλέον σκοπό να τα φάμε και είναι σε καλή κατάσταση μπορούμε να τα ταϊσουμε στα αδέσποτα, είναι εντελώς απάνθρωπο να πετάμε έστω και μια μπουκιά φαγητό όταν γύρω μας υπάρχουν πλάσματα ( και άνθρωποι δυστυχώς) που λιμοκτονούν. Το λάδι που μας περισσεύει από το τηγάνι ή την σαλάτα δεν το πετάμε στον νεροχύτη , γιατί μολύνει εκατοντάδες κυβικά νερού. Το μαζεύουμε σε μπουκάλια και όποτε τύχει να περνάμε από έναν ΑΒ Βασιλόπουλο, το ρίχνουμε στα βαρέλια για βιοκαύσιμα που έχει. Εκεί συγχρόνως, όπως και στα περισσότερα σούπερ μάρκετ άλλωστε, μπορούμε να ανακυκλώσουμε τις μπαταρίες και τις καμμένες λάμπες , οι οποίες είναι τιγκα στον υδράργυρο και δεν πρέπει με τίποτα να πέσουν στα σκουπίδια.

Εν ολίγοις:
Επισκευάζουμε ο,τι αξίζει να επισκευαστεί, μετασκεύαζουμε ό,τι μπορεί να μετασκευαστεί, μεταπωλούμε ο,τι μπορεί να μεταπωληθεί, ανακυκλώνουμε ο,τι ανακυκλώνεται και χαρίζουμε πράγματα ολόψυχα και με χαμόγελο!

Καμιά άλλη ιδέα για μετασκευές έχετε?

Παρακάτω ακολουθεί ένας κατάλογος με διευθύνσεις όπου μπορείτε να χαρίσετε, να προσφέρετε ή να λάβετε δωρεάν πράγματα και υπηρεσίες:

ΔΩΡΕΑΝ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ

http://www.freecycle.org/group/GR/Greece

http://www.xariseto.gr/

http://dwsepare.ning.com/

http://skoros.espiv.net/projects

ΔΩΡΕΑΝ ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ(ΑΘΗΝΑ)

http://www.pametheatro.gr/

ΔΩΡΕΑΝ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ
http://genia700euro.pblogs.gr/2009/05/454099.html

ΔΩΡΕΑΝ Ε-ΒΟΟΚS KAI ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ
http://genia700euro.pblogs.gr/2010/06/646881.html

ΔΩΡΕΑΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΏΝ ΜΕΣΩ INTERNET
http://genia700euro.pblogs.gr/2010/04/608808.html

ΔΩΡΕΑΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΛΠ

http://www.tzaba.gr/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=28&Itemid=105

http://www.forfree.gr

http://jaba.gr/

http://kala-nea.gr/?cat=7

http://www.opencalendar.gr/portal/ocsm/freeEvents/rp/1

ΔΩΡΕΑΝ ΦΑΓΗΤΟ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
http://helping.gr/8DE911D1.el.aspx

ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΩΡΕΑΝ

http://www.free.gr/get/index.php

http://www.dwrean.net/

http://dwrean.tumblr.com/
http://www.dwrean.net/


ΔΩΡΕΑΝ ΖΩΑΚΙΑ

http://strayshelp.blogspot.com/

http://www.adespoto.gr/
http://www.sapt.gr/site/prog.php?pp=3

http://www.pets.gr/

http://www.stray.gr/

http://www.kazshelter.org/
http://zoofilia.gr/pages.asp?thisEngine=Normal

ΔΩΡΕΑΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ

http://cebil.gr/channels.php

ΔΩΡΕΑΝ ΔΙΑΜΟΝΗ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
http://blogs.pathfinder.gr/genia700euro/write/post?e=362314


ΔΩΡΕΑΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ

http://www.google.gr/language_tools?hl=el

ΔΩΡΕΑΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΤΗΛΕΦΏΝΩΝ

http://www.whitepages.gr/gr/

ΔΩΡΕΑΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΑ ON LINE
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CF%8D%CE%BB%CE%B7:%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1

ΔΩΡΕΑΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

http://www.winaddons.com/top-300-freeware-software/

http://www.freeware-apps.com/index.php

http://gym-filot.flo.sch.gr/library/DOREAN%20PROGRAMMATA.htm

http://www.opensoft.gr/

http://happysurfer.gr/

http://www.pcw.gr/DownloadsList.html

www.filehippo.com

http://ubuntu-gr.org/

http://dorean-free.blogspot.com/2010/02/blog-post.html
http://download.cnet.com/windows/

http://www.freewarefiles.com/

http://www.tucows.com/index.html

http://www.freewarehome.com/

http://www.download3000.com/

http://www.freeware-guide.com/

http://majorgeeks.com/
http://www.bestfreewaredownload.com/

ΔΩΡΕΑΝ POIS ΓΙΑ ΤΟ GPS

http://pois.gr/

ΔΩΡΕΑΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΩΝ

http://diplodocs.gr/references.php

http://www.manualsonline.com/
http://www.manualnguide.com/

ΔΩΡΕΑΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ FAX

http://www.myfax.com/free/
http://www.freewebfax.gr/free/


ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΓΟΝΩΝ

http://www.myp2p.eu/

http://www.fromsport.com/

http://www.stream2watch.com/

http://livebala.blogspot.com/


ΔΩΡΕΑΝ ON LINE ΤΑΙNIEΣ ΣΕΙΡΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ
http://genia700euro.pblogs.gr/2009/07/dwrean-online-tainies-seires-kai-alla-polla.html

ΔΩΡΕΑΝ E-CARDS

http://www.in.gr/e-cards/

http://www.ecards.co.uk/

http://virtualgravy.com/
http://www.filaki.gr/cards_index.php?start=0&len=12&orderby=insertdate


ΔΩΡΕΑΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

http://dwsepare.ning.com/

ΔΩΡΕΑΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ

http://ypotrofies.gr/?lang=el

ΔΩΡΕΑΝ ΟΝ LINE NAVIGATOR

http://www.viamichelin.com/tpl/hme/MaHomePage.htm

ΔΩΡΕΑΝ ΑΣΥΡΜΑΤΟ INTERNET

http://free-wifi.gr/

ΔΩΡΕΑΝ ON LINE ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

http://www.arcadegames.gr/

http://www.tetrisfriends.com/

http://www.freewaregames.net/

http://sfairistirio.com/Adventure/62/Car-Chaos.html

http://gamesting.com/
http://gamefuss.com/

ΔΩΡΕΑΝ ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ
http://funphotobox.com/?gclid=CNfgjtvT0JgCFVSK3godfmHk0g
http://www.photofunia.com/
http://www.faceinhole.com/us/
http://www.imagechef.com/

http://www.magmypic.com/

http://www.fakemagazinecover.com/?page=5

ΔΩΡΕΑΝ ONLINE ΛΕΞΙΚΑ
http://www.greek-language.gr/greekLang/index.html

http://www.komvos.edu.gr/dictionaries/dictonline/DictOnLineTri.htm

http://utopia.duth.gr/~apapavas/page1.html

http://users.otenet.gr/~vamvakos/lexdic.htm

http://www.foreignword.com/LTools/DictSearch/Greek/dictsrch.htm

ΔΩΡΕΑΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ON LINE

http://www.freeplay.gr/index.php

http://www.deezer.com/#home
http://www.imeem.com/

http://listen.grooveshark.com/

http://www.last.fm/

http://www.youtube.com/

Οι παραπάνω διευθύνσεις προέρχονται από τον σύνδεσμο : http://genia700euro.pblogs.gr/2010/10/katalogos-apo-sites-poy-periehoyn-entelws-dwrean-pragmata-diadws.html και το jaba.gr