Λαλούν τα αηδόνια...

Η εβδομαδιαία επίσκεψη στους παππούδες μου περιλαμβάνει πάντοτε  αναμεμειγμένα  ευτράπελα και συγκινητικά και σκέφθηκα ότι μιας και  έχω φρέσκιες τις χθεσινές μνήμες, θα ήταν όμορφο να τις καταγράψω.

φωτογραφία ειλημμένη από
τον χρήστη

parafernalia

Χθες λοιπόν το απόγευμα,  η συζήτηση ξεκίνησε με το να προσπαθώ να εξηγήσω της γιαγιάς  πως να φτιάχνει φραπέ του παππού. Αφού της επανέλαβα  περί τις 20 φορές τις οδηγίες και γελούσε μόνη της που μπέρδευε την σειρά, πήρε χαρτί και στυλό , έγραψε λεπτομερέστατα : 2 κοφτές καφέ, 2μισι ζάχαρη , 1 δάχτυλο νερό, χτυπάω με το μηχανάκι καλά και στον πάτο και στα τοιχώματα του ποτηριού, να κάνει ντιν ντιν για να διαλυθεί η ζάχαρη, παγάκια , γάλα μέχρι τα 3/4 του ποτηριού , το υπόλοιπο νερό , καλαμάκι.

- Γιατί τόσο πολύ γάλα παιδί μου;

- Γιατί άρεσε του παππού αφ΄ενός και αφ΄ετέρου για να του είναι ελαφρύ στο στομάχι και πιο θρεπτικό.

- Ναι , σωστά, πάω να το κολλήσω στο ψυγείο...

Στον παππού , την περασμένη φορά του έδειχνα πως τους βιντεοσκοπούσα με το κινητό και είχε εντυπωσιαστεί πολύ, παρότι τον έχω βιντεοσκοπήσει αμέτρητες φορές. Χθες για αλλαγή του έβαλα κάποια αγαπημένα του τραγούδια  να παίξουν  στο κινητό από το youtube. Λαλούν τα αηδόνια και πλαντάζω …  Είχε δεκαετίες να το ακούσει και χαμογελούσε νοσταλγικά.

Προσπαθούσε να καταλάβει που αποθηκεύονται αυτά τα τραγούδια και πως παίζουν και του εξηγούσα με τον πιο απλό τρόπο την διαφορά ανάμεσα στο αναλογικό και στο ψηφιακό αρχείο και τι είναι το ίντερνετ.

- Παππού, οι δίσκοι που έχεις για το πικάπ σου είναι αναλογικά αρχεία, έχουν γραμμές, που τις διαβάζει μια βελόνα και τις αναπαράγει. Οι κασέτες σου έχουν μαγνήτες, οι φωτογραφίες σου είναι χαρτί με αποτυπώσεις φωτός σκιάς που αποδίδουν μια οπτική απεικόνιση . Σωστά;

- ( Το σκέπτεται λίγο..) Ναι, ακριβώς! 

-Ωραία, τα ψηφιακά αρχεία έχουν τελείως άλλη λογική, είναι όλα και όλα 2 ψηφία, το 0 και το 1 και ανάλογα με τους  άπειρους τρόπους που συνδυάζονται , οι συσκευές που έχεις σήμερα, τηλεόραση, ασύρματο τηλέφωνο, κινητό, dvd player (που δεν χρησιμοποιείς) κλπ τα αποκωδικοποιούν σε εικόνα και ήχο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, ο όγκος τους να είναι απειροελάχιστος. Παλιά ήθελες έναν τοοόσο μεγάλο 33άρη δίσκο βινυλίου για να έχεις  περίπου 15 μουσικά κομμάτια, 7 με 8 σε κάθε πλευρά,  τώρα σε αυτήν εδώ την τόση δα καρτούλα μνήμης, χωράνε ψηφιοποιημένα όλοι σου οι δίσκοι, τα βιβλία και οι 2000 φωτογραφίες σου... Ο παππούς  κοιτούσε σοκαρισμένος μια εμένα, μία την micro sd, καλά καλά δεν την έβλεπε…

- Και πως τα ψηφιοποιείτε ;

- Τις παλιές φωτογραφίες τις σκανάρουμε, θέλω να φέρω κάποια στιγμή εδώ το σκάνερ, είναι ένα ειδικό μηχάνημα  και το λαπ μου ( βλέμμα καθαρής απορίας για τα κινέζικα που τους έλεγα, αλλά δεν ρώτησαν περαιτέρω ευτυχώς).  Θα μου πάρει μερικές μέρες , αλλά κατόπιν θα σας τις περάσω σε μια ψηφιακή κορνίζα , φθηνή είναι και μοιάζει με αυτές που ήδη έχετε, μόνο που το  τζάμι της  μπροστά είναι σαν τηλεόραση  και θα   βλέπετε τις φωτογραφίες σας να εναλλάσσονται , ή μπορώ να το κάνω και με την τηλεόρασή σας, όταν η γιαγιά δεν βλέπει τα σήριαλ, της κάνω δήθεν ειρωνικά. Γελάει ο παππούς.

- Αχ τι ωραία!! Ναι μας το φτιάξεις! Και τους δίσκους πως τους «σκανάρεις» ; Ρωτάει η γιαγιά που έχει μια έφεση στο να ξεσηκώνει «εκφράσεις της νεολαίας» ( Γιάννη πάω να την κάνω τώρα , λέει του παππού μου όταν πάει για ψώνια..)

- Υπάρχουν ειδικά πικ απ, που βάζεις τον δίσκο από την μια και τον μετατρέπει σε cd από την άλλη…   

- Αααα! Μου λέει χαρούμενη που το κατάλαβε! Μπορείς να «σκανάρεις» και τους δίσκους μας;

- Όχι τους έχουν σκανάρει ήδη , δεν χρειάζεται, φτιάξε μου μια λίστα και θα σου γράψω τα τραγούδια που θες να τα παίζεις στο cd player.

- Τα cd  έχουν δύο πλευρές , όπως οι κασέτες ;

- Μια, στο έχω δείξει 1000 φορές, αν δεν το εμπεδώσεις, δεν σου γράφω τίποτα! Γελάει..

- Κάποτε την στενογραφία μου την ζήλευαν όλοι, τώρα με αυτά τα μόνιτορ που έχετε, δεν βγάζω άκρη…

- Ναι, κάποτε ήσουνα πουλί και σ΄αγαπούσανε πολλοί , την κοροϊδεύουμε με τον παππού.

-  Να μου κάνετε την χάρη, ορίστε μας!  Λέει δήθεν αυστηρά και γελάει ..

Καθημερινώς τους λέω, ψηφιοποιούνται εκατοντάδες χιλιάδες τραγούδια, βιβλία, φωτογραφίες, έργα τέχνης και μειώνονται σε όγκο όλο και περισσότερο τα μέσα που τα αποθηκεύουμε. Όταν θα ψηφιοποιηθεί και το τελευταίο βιβλίο στις βιβλιοθήκες της ανθρωπότητας, το κάθε σκοροφαγωμένο παλίμψηστο σε μοναστήρι, ο τελευταίος πίνακας,  εργόχειρο, ανασκαφή, τραγούδι, ποίημα, παρτιτούρα κλπ πράγμα που  λογικά θα πάρει λίγα χρόνια ακόμη, θα μπορεί πια ο κάθε άνθρωπος να διαθέτει όλη την ανθρώπινη γνώση, όλη την επιστήμη και την τέχνη σε μια αποθήκη που δεν θα είναι μεγαλύτερη από ένα κουτί τσιγάρα. Με κοιτάνε άναυδοι, εντυπωσιασμένοι, τρομαγμένοι…

      

-    - Ποιο τραγούδι θες να σου βάλω γιαγιά;

-        -   Ε ποιο άλλο; Το αλήτη με είπες μια βραδιά.

-          -Κοίτα παππού, γράφω στην αναζήτηση μόνο την λέξη αλήτης και μου δίνει ό,τι αποτέλεσμα υπάρχει: εγώ δεν ήμουνα αλήτης… αλήτη Καραμανλή (γελάνε) … αλήτη με είπες μια βραδιά, ορίστε!   

 Αντιλαμβάνεστε τα ασύλληπτα  μεγέθη των αλλαγών που έχει επιφέρει το διαδίκτυο στην ζωή μας; Αλλαγές, οι οποίες λόγω του εύρους, της ταχύτητας και της καταλυτικότητάς τους θα αργήσουν να αποτιμηθούν επαρκώς.  Αναλογιστείτε μόνο  αυτά τα λίγα : Τον 15ο αιώνα, ο άνθρωπος ανακαλύπτει την τυπογραφία, είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, μία μία οι ψηφίδες για την σελιδοποίηση, χειροκίνητο πιεστήριο και στο τέλος άντε να βρεις τρόπους να διανέμεις το βιβλίο, ή την εφημερίδα. Και όμως, έτσι , μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που μέχρι τότε δεν είχαν πρόσβαση στην πληροφορία και στην γνώση, που μεγαλώναν σαν τα ζώα, με ελέω θεού Βασιλιάδες και παραινέσεις να υποτάσσονται στα βάσανα αυτού του κόσμου για να ανταμειφθούν στον επόμενο, συνειδητοποιούνται. Το βιβλίο δεν αποτελεί πλέον ολιγοπώλιο της εκκλησίας που φύσει θέσει υπηρετεί από την γέννεσή της τα απολυταρχικά καθεστώτα. Οι πληροφορίες αλλάζουν χέρια μεταξύ των επιστημόνων και των διανοουμένων, η αστική τάξη συνειδητοποιείται,  έρχεται ο διαφωτισμός και στην συνέχεια το αυτονόητο αίτημα, ο  απλός άνθρωπος  να είναι κύριος της μοίρας του, ξεσπούν οι  επαναστάσεις , γαλλική , αμερικανική, η δική μας εδώ στην Ελλάδα!

Και να σκεφθείτε ότι όταν συνέβαιναν όλα αυτά τα κοσμοϊστορικά γεγονότα, ο τηλέγραφος ήταν ακόμη σε πειραματικό στάδιο ,  για να μάθουν την έκβαση μιας μάχης, επικοινωνούσαν   με  φωτιές και κέρατα όπως στις βυζαντινές φρυκτωρίες ή τις αρχαίες πυρσείες , με κήρυκες και μαντατοφόρους. Μια εφημερίδα που τυπωνόταν στο πολιορκημένο Μεσολόγγι , έφθανε με χίλιους δύο κινδύνους και συνήθως μετά από εβδομάδες ή και μήνες, σε άλλες περιοχές, όχι και τόσο μακρινές. Άνθρωποι γεννιόνταν και πέθαιναν χωρίς να έχουν ιδέα για τις επαναστάσεις, πολεμικές, ιδεολογικές, επιστημονικές που συνέβαιναν λίγα χιλιόμετρα μακρυά τους.  Και όμως, με εκείνα τα μέσα, που σήμερα μας φαντάζουν πρωτόγονα, άλλαξε η ανθρωπότητα ριζικά και προς το καλύτερο.

Αλλά και μέχρι πριν 15 χρόνια, για να κοινοποιήσει ο οποιοσδήποτε ένα πόνημά του, έπρεπε να έχει κανάλια διανομής, εφημερίδες, εκδοτικούς οίκους, δισκογραφικές εταιρείες, γκαλερί, με ο,τι συμβιβασμούς και αποκλεισμούς αυτό συνεπάγετο.   Φαντασθείτε λοιπόν σήμερα, που με ένα κλικ , ο  κάθε απλός και ανώνυμος άνθρωπος, μπορεί να κοινοποιήσει τις ιδέες, τις γνώσεις , την τέχνη και τις πληροφορίες του σε αναρίθμητους συνανθρώπους του, χωρίς μεσάζοντες, χωρίς συμβιβασμούς! Σύμφωνοι, υπάρχει αυτή την στιγμή ένα πληροφοριακό ή και παραπληροφοριακό αν θέλετε χάος, αλλά ακόμη και αυτό είναι μια πρόκληση για τον κάθε έναν από εμάς να αξιολογεί , να επιλέγει, να επεξεργάζεται και να αξιοποιεί σε προσωπικό επίπεδο τις πληροφορίες που λαμβάνει.

 Διανοηθείτε  την  επανάσταση που έχει φέρει το διαδίκτυο , τις τεράστιες αλλαγές στην ανθρώπινη επικοινωνία, φιλίες, έρωτες, συλλογικές δράσεις, επαναστάσεις ,   όλα ήδη εκκινούν από εκεί και είναι μονόδρομος μελλοντικά η κοινωνική και πολιτειακή οργάνωση να ορίζεται διαδικτυακά με την συμμετοχή όλων,  πολιτειακές αλλαγές, συμμετοχική δημοκρατία , νόμοι και  συντάγματα και ποιος ξέρει τι άλλο, αφού  είμαστε μόνο στην αρχή! Οι αλλαγές που πρόκειται να ζήσουμε εμείς και πολύ περισσότερο τα παιδιά μας,  είναι τέτοιες που ακόμη και ο πιο ευφάνταστος νους δεν  μπορεί να προβλέψει και έχω κάθε λόγο να είμαι αισιόδοξη για το μέλλον μας. Μπορεί οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις να κάνουν τις παρούσες γενιές να υποφέρουν, όμως, όπως και τότε, η μετάδοση της πληροφορίας σε όλο και περισσότερους ανθρώπους, όλο και πιο άμεσα, όλο και πιο διαδραστικά, όπως και το κοινό περί δικαίου αίσθημα στο τέλος θα επικρατήσουν..  

 -  Όλο αυτό με ξεπερνάει παιδί μου, λέει ο παππούς ανασηκώνοντας τους ώμους και στυλώνει μελαγχολικά το βλέμμα του στο κενό με εντυπωσιασμό και απόγνωση μαζί , όπως  κάθε φορά που του εξηγώ ακριβώς τα ίδια πράγματα με την προηγούμενη και μου επαναλαμβάνει τις ίδιες ακριβώς απορίες και μου διηγείται ακριβώς  τις ίδιες ιστορίες.

- Αν χαλάσει το κινητό μου θα χάσω και τον αριθμό μου; Ρωτάει .

-       -   Όχι, πες ότι το κινητό σου είναι το σώμα και η καρτούλα αυτή , που την λένε sim, είναι το μυαλό . Ακόμη και αν πεθάνει το σώμα το μυαλό μένει, θα το φυτέψουμε αλλού και θα έχεις το ίδιο νούμερο..

-          - Ακόμη και αν πεθάνει το σώμα… Ξέρεις, τότε που διαβάζαμε σαν παιδιά τον  Ιούλιο Βερν  και έγραφε ότι θα πετάμε με αεροπλάνο στην Αμερική σε λίγες ώρες, οι φίλοι μου γελούσαν και κοροϊδεύαν. Είχαμε δύο καράβια που έκαναν την διαδρομή, τον Βύρωνα και τον Έντισον, 15 μέρες έκανε το ένα για να πάει, 16 το άλλο για να γυρίσει…

 Η επανάληψη, παρότι εκ των πραγμάτων στην περίπτωσή τους μόνο μήτηρ μαθήσεως δεν είναι και συχνά υποκρίνομαι ότι με εκνευρίζει για να τους κάνω να γελάνε,   είναι συνώνυμη με την στοργή και την γαλήνη. Κάθε εβδομάδα περιμένω να τους δω, για να μου διηγηθούν τα ίδια πράγματα, να τους εξηγήσω τα  ίδια πράγματα, να γελάσουμε με τα ίδια πράγματα... Είναι ένα προστατευτικό κουκούλι γεμάτο αγάπη ... 

φωτογραφία ειλημμένη από
http://petbirds.gr/content/104/

Φανταστείτε ότι έχουν κινητό από το 1998 αλλά κάθε εβδομάδα με ρωτάνε τι κάνουν λάθος και «χαλάει το τηλέφωνο» ,  μετρήστε λοιπόν επαναλήψεις στα λόγια : Ααααχ, βρε γιαγιά πόσες φορές σου έχω πει, αν δεις κάτι περίεργο στην οθόνη πάτα το ΚΟΚΚΙΝΟ να καθαρίσει!! Όχι παρατεταμένα βρε παππού , θα σβύσει το τηλέφωνο, έχεις ΗΔΗ χαλάσει το ασύρματο που του πατάς το κουμπί τόσο δυνατά, δεν κλείνει πια, έχεις χαλάσει και το τηλεκοντρόλ, δεν σβήνει η τηλεόραση! 

- Σου έχω πει ότι στο θέατρο Κεντρικόν, έναντι του αγάλματος του Κολοκοτρώνη , ο διευθυντής της ορχήστρας, Αποστολόπουλος λεγόταν και ήμασταν φίλοι,  όταν με είδε να μπαίνω μέσα, διέκοψε την ορχήστρα από το τραγούδι που έπαιζαν και ξεκίνησε να  παίζει το λαλούν τα αηδόνια και πλαντάζω  γιατί ήξερε πόσο πολύ μου άρεσε;

- Αμάν βρε Γιάννη, όλο τα ίδια και τα ίδια! Φτιάχ’ του ένα τρανζίστορ να τα ακούει τα βράδια εδώ στην πολυθρόνα να τον παίρνει ο ύπνος..

-Ναι παππού, γι΄αυτό στο έβαλα πρώτο … θυμάσαι; Κάτσε να στο ξαναβάλω…

- …

                                                                                    
                                                                            ακούστε το :-)

                             Λαλούν  τ’  αηδόνια  και  πλαντάζω  ανθούν  τα  ρόδα  και  μεθώ,

το  φεγγαράκι  κουβεντιάζω  και  μου  ‘ρχεται  να  τρελαθώ.

------

Μια  μαγεμένη  ανατριχίλα  με  περιμένει  κάθ’  αυγή,
θαρρώ  πως  βγάζω  ανθούς  και  φύλλα  κι  απλώνω  ρίζες  μέσ’  τη  γη.

------

Μα  ποιο  μεθύσι  και  ποια  τρέλα  και  ποια  ανοιξιάτικη  χαρά,
μοιάζει  μ’  αυτή  που  φέρνεις  έλα,

  κι  όλα  τα  νοιώθω  μια  φορά.

Τα όρια της σάτιρας σε ένα ... παστίτσιο...

Το Σάββατο κοιμήθηκα στην Αθήνα και το πρωί της Κυριακής ξύπνησα στο ... Ισλαμαμπάντ... και όλα αυτά χωρίς να με έχουν απαγάγει ή διακτινίσει οι εξωγήινοι.. Κοιμήθηκα ως ελληνίδα πολίτης, γνωρίζοντας ότι το Σύνταγμα της χώρας μου,μου εγγυάται την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης και ξύπνησα σε ένα φοβικό και ανελεύθερο καθεστώς ,που ελέω των πάσης φύσεως φονταμενταλιστών και της χρυσής αυγής , συνέλαβε έναν συμπολίτη μου, τον Γέροντα Παστίτσιο επειδή έκανε σάτιρα, με τις κατηγορίες της βλασφημίας (!) και της καθύβρισης θρησκευμάτων .

 Με αφορμή λοιπόν την σύλληψη του 27χρονου διαχειριστή της ομώνυμης σελίδας και τους τόνους μελάνι που έχουν γραφτεί τα τελευταία χρόνια για τα όρια της σάτιρας, θα ήθελα να σας υπενθυμίσω την ανατριχιαστική σχεδόν σημειολογία των Βατράχων του Αριστοφάνη, του πατέρα της κωμωδίας , που γράφθηκαν κατά το κύκνειο άσμα της Αθηναικής δημοκρατίας, το 406 π.κ.χ. , μιας και έναν μόλις χρόνο μετά, η Αθήνα θα χάσει οριστικά τον πόλεμο. 

Είναι μια περίοδος πρωτοφανούς και βαθιάς παρακμής για την Αθήνα, ( σας θυμίζει τίποτα;). Ο πόλεμος έχει καταστρέψει τα πάντα, ζωές, αξίες και θεσμούς, ο,τι  κρατούσε την πόλη ζωντανή, ξακουστή και αγέρωχη. Σοφοκλής πενθεί δημόσια για τον θάνατο του Ευριπίδη, ενώ λίγους μήνες αργότερα πεθαίνει και ο ίδιος σε ηλικία ενενήντα ετών. Σαν να μην έφταναν όλα τα δεινά, η Αθήνα έχει μείνει πια χωρίς δραματουργούς, χωρίς δασκάλους , που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τους συμπολίτες τους έξω από αυτή την στενωπό. Είναι άλλωστε γνωστό πως το αττικό Δράμα και η Αττική δημοκρατία, ήταν έννοιες σύμφυτες, δεν ήταν δυνατόν να ζήσουν το ένα χωρίς το άλλο , όπως και δεν έζησαν ... Ο Αριστοφάνης, φέροντας όλο το τραγικό βάρος στις πλάτες του να διδάξει τους συμπολίτες του , ελεύθερα και χωρίς λογοκρισία για τελευταία φορά στην ιστορία της πόλης, επιστρατεύει την κωμωδία για να σώσει την τραγωδία και το πολίτευμα.

Η πλοκή του έργου είναι γνωστή, ο θεός Διόνυσος απογοητευμένος από την κατάσταση του θεάτρου στην Αθήνα, καθώς οι μεγάλοι τραγικοί έχουν πεθάνει, ξεκινάει μαζί με τον δούλο του Ξανθία ξεκινούν ένα περιπετειώδες ταξίδι προς τον Κάτω Κόσμο με σκοπό να φέρουν πίσω τον καλύτερο τραγικό ποιητή για να αρχίσουν ξανά αξιόλογοι δραματικοί αγώνες στην Αθήνα. Στον Άδη επικρατεί πανικός γιατί ο Ευριπίδης με τον Αισχύλο τσακώνονται για το ποιός υπήρξε ο μεγαλύτερος τραγικός. Για να λυθεί η διαφορά, ο Πλούτωνας καλεί τον Διόνυσο, σε ρόλο διαιτητή, καθώς και τους τρεις τραγικούς σε έναν δραματικό διαγωνισμό. Ο αγώνας για την ανάδειξη του καλύτερου, αρχίζει…Τα κωμικά ευρήματα και τα φαρσικά επεισόδια διαδέχονται το ένα το άλλο και μέσα από την πικρή σατιρική διάθεση του Αριστοφάνη, έρχεται στο φως η πάντα σύγχρονη διάσταση του έργου.

Αυτό που θα αφήσει μάλλον άφωνους τόσο τους θεοσεβούμενους νεοέλληνες, όσο και κάθε φερέλπιδα βρωμόστομο ελληνάρα, που αμφότεροι υπερηφανεύονται για τους αρχαίους τους προγόνους, είναι πως ο πατέρας της κωμωδίας , δεν αφήνει τίποτα που να αφορά την κοινωνία του, ούτε ιερό , ούτε όσιο, ούτε δημόσιο, ούτε ιδιωτικό, που να μην το περνάει από ένα ευφυέστατο, σατιρικό κόσκινο και μάλιστα με υβρεολόγιο που κάνει την γλώσσα του τελευταίου λιμενεργάτη να ωχριά..

Σατιρίζει τους θεούς: Ο Διόνυσος ο ίδιος ο θεός του δράματος, προς τιμήν του οποίου έχει γραφτεί το έργο, αντί για σοβαρός και μεγαλοπρεπής, είναι ένας δειλός , αδίστακτος καιροσκόπος, μια περσόνα υστερική και αλλόφρονη, με γελοία εμφάνιση ( φοράει την λεοντή του Ηρακλή , πάνω από ένα γυναικείο φουστάνι), που δέχεται την καζούρα του Ηρακλή για την πολύπλευρη σεξουαλικότητά του.

Σατιρίζει τους Ημίθεους: Ο Ηρακλής, είναι ένας χαζός σφίχτης, ένας χονδροκομμένος και άξεστος φουσκωτός , που οι μύες του σκέφτονται περισσότερο από τον εγκέφαλό του.

Σατιρίζει τα δημόσια πρόσωπα και δη τους πολιτικούς : Ο Κλεοφώντας, ο Θηραμένης και φυσικά ο Αλκιβιάδης, , όσο και ιδιώτες για τις υπερβολές στην ιδιωτική τους ζωή, όπως η εταίρα Κυρήνη, περνώνται από γεννεές δεκατέσσερις.

Σατιρίζει τους πεθαμένους και το έργο τους: Τι και αν το έργο γράφεται για να επικαλεστεί το πνεύμα των 3ών μεγάλων τραγικών; Πεθαμένοι -ξεπεθαμένοι, Αισχύλος , Σοφοκλής , Ευρυπίδης, τσακώνονται και αλληλοξεμπροστιάζονται σαν τις τελευταίες κατίνες, αν και με εξαιρετικά ευφυολογήματα στον καυγά τους. Ούτε καν οι πεθαμένοι φιλόσοφοι δεν γλυτώνουν, ο Σωκράτης ιδίως έχει την τιμητική του , καθώς ήταν από τους αγαπημένους στόχους του Αριστοφάνη.

Σατιρίζει ακόμη και τον ίδιο τον χορηγό του: Ποιόν; Καλά ακούσατε, αυτόν που του έδινε τα λεφτά, τα μπικικίνια για να ανεβάσει το έργο του και που ήταν το τιμώμενο πρόσωπο των αγώνων. Ένας ολόκληρος χορός βατράχων βγαίνει και του τραγουδάει : 

τσιγκούναρε! Που μας άφησες να βγούμε να τραγουδήσουμε ντυμένοι με κουρέλια...

Να σας θυμίσω πως οι αρχαίοι Αθηναίοι, αυτοί για τους οποίους -επαναλαμβάνω- τόσο πολύ υπερηφανεύεστε συμπολίτες μου νεοέλληνες, ήταν ένας ευσεβέστατος λαός; Ναι , ασφαλώς , αναντίρρητα ήταν, αλλά συγχρόνως ήταν και ένας δημοκρατικός , ελεύθερος και υπερήφανος λαός, που μπορούσε να δει και να απολαύσει την κωμικότητα , ακόμα και στην πιο τραγική διάσταση της ανθρώπινης ζωής, ή και στην πιο βέβηλη και αυτό ακριβώς στοιχειοθετούσε , μέσα από τις αναρίθμητες ιστορίες της ανθρώπινης μικρότητας τους, το πολιτισμικό τους μεγαλείο.

Να σας θυμίσω επίσης, ότι όλα τα δημοκρατικά συντάγματα της Δύσης μαζί και το δικό μας, στηριχθήκαν στις αρχές του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, Ελευθερία- Ισότητα-Αδελφότητα και στο περιώνυμο ρητό του Βολταίρου, που συμπυκνώνει την ουσία ολόκληρου του ανθρωπισμού : Δεν συμφωνώ με τίποτα από όσα λες, αλλά θα υπερασπιστώ ακόμη και με την ζωή μου ως διακύβευμα , το δικαίωμά σου να λες ελεύθερα αυτά που πιστεύεις. Πράγμα που εν προκειμένω σημαίνει ότι όσο σεβαστά είναι τα ιερά και τα όσια του καθενός, τόσο σεβαστό οφείλει να είναι και το δικαίωμα του κάθε πολίτη να δηλώνει, ότι δεν έχει ούτε ούτε ιερό ούτε όσιο , να αμφισβητεί , να κρίνει και να κριτικάρει πρόσωπα , καταστάσεις , ήθη , ιδεολογίες, πεποιθήσεις της καθημερινότητάς , είτε καλλιτεχνική αδεία είτε μέσα από το επιστημονικό του έργο . Ακόμη και η θρησκεία, ως ιδεολογία, δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι στο απυρόβλητο.

Ποια είναι λοιπόν τα όρια της σάτιρας; Η απάντηση ενός ελεύθερου και δημοκράτη ανθρώπου είναι μάλλον αυτονόητη : Κανένα απολύτως! Έχουμε κάθε δικαίωμα να μας ενοχλεί η αισθητική της και να μην την παρακολουθήσουμε, εφόσον δεν μας αρέσει, αλλά δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να φιμώσουμε όσους λένε αστεϊσμούς που μας ενοχλούν, είτε ήμαστε χριστιανοί ορθόδοξοι, είτε μουσουλμάνοι, είτε γκέι, είτε στρέιτ, είτε χοντροί, είτε λεπτοί, είτε λευκοί , είτε μαύροι, είτε τσιγκούνηδες και λεπροί, είτε ανάπηροι, είτε ακόμη και πεθαμένοι. Γιατί; Γιατί το κάθε τι που απαρτίζει την τον χαρακτήρα και την δομή της κοινωνία μας , οι άνθρωποι, οι ιδέες, οι αντιλήψεις, τα ήθη, όσο σοβαρά , ευαίσθητα και εύθραυστα και να είναι, έχουν πάντοτε και την γελοία τους πλευρά. Και αν τα μέλη μιας μειονότητας ή και πλειονότητας, όπως εν προκειμένω οι ορθόδοξοι, θέλουν να ζουν με ισότιμους κοινωνικούς όρους, θα πρέπει να έχουν και ισότιμο μερίδιο διακωμώδησης.

Η σύλληψη του Παστίτσιου, μπορεί να μοιάζει ως ένα γεγονός ήσσονος σημασίας, δεν είναι όμως. Διότι από τέτοιες επιλογές καθορίζεται το μέλλον των πολιτισμών, των πολιτειών και των πολιτευμάτων τους. 

Όταν η νομοθεσία , αλλά και ο κοινός νους δεν μπορούν να κάνουν διάκριση μεταξύ της σάτιρας και της ρητορικής μίσους , ή εν προκειμένω της βλασφημίας, τότε έχουμε πολύ σοβαρό πρόβλημα πολιτισμού και πολιτεύματος. Ο ορθός πολιτικός λόγος, είναι ένα επικοινωνιακό εργαλείο , εφεύρημα των τελευταίων δεκαετιών που είχε αρχικώς αγνές προθέσεις, να προστατεύσει τις όποιες μειονότητες, από την γλώσσα, η οποία δεν είναι κοινωνικά αθώα, είναι είναι μέρος της κοινωνικής συμπεριφοράς, εκφράζει θέσεις, και αντιθέσεις, συμπυκνώνει ιδέες, παράγει και αναπαράγει ιδεολογία και όταν αυτή η ιδεολογία είναι ρατσιστική ή εμπεριέχει μίσος οιασδήποτε μορφής , οφείλεις να την ποινικοποιήσεις διότι είναι το μέσον διάδοσής της ιδεολογίας του μίσους και των διακρίσεων.

Όμως , πλέον, έχουμε φθάσει στο αντίθετο άκρο, ο ορθός πολιτικός λόγος, τείνει να γίνει το πιο ευχείριστο εργαλείο λογοκρισίας, που καθιστά την γλώσσα μας ξύλινη, άνευρη και ανειλικρινή, μια νεογλώσσα οργουελική. Ακριβώς επειδή κάθε εύθικτη κοινωνική ομάδα, δεν μπορεί και δεν θέλει να κάνει την διάκριση ανάμεσα στην κριτική και την διακωμώδηση , πρακτικές απολύτως κοινωνικά και πολιτισμικά αναγκαίες , με την ρητορική μίσους. Εν ολίγοις, όπως έλεγε και ο Αλέιστερ, ο δρόμος για την κόλαση , είναι στρωμένος από καλές προθέσεις.

Επιστρέφοντας εδώ στο Ισλαμαμπαντ , θυμηθείτε ξανά , ότι ότι λίγες ώρες πριν την σύλληψη του Παστίτσιου, κάποιοι άλλοι φονταμενταλιστές και μάλιστα λαθρομετανάστες, τα έκαναν για δεύτερη φορά γυαλιά καρφιά στο κέντρο ανενόχλητοι, επειδή θεώρησαν ότι τους έθιξε ένα σατιρικό βιντεάκι για τον Μωάμεθ που γυρίστηκε... στην Αμερική. Διυλίζομεν τον κώνωπα κύριοι ή όχι ; Πόσο πιο εξόφθαλμα θα μεροληπτείτε υπέρ της χρυσής αυγής και του θρησκευτικού φονταμενταλισμού καταπατώντας τις στοιχειωδέστερες ελευθερίες που εγγυάται το σύνταγμά μας σε κάθε πολίτη; Για την ορθόδοξη και την καθολική εκκλησία, η θεωρία της εξέλιξης θεωρείται βλάσφημη, ναι βλάσφημη , όπως ο βλάσφημος Παστίτσιος! Να περιμένουμε ότι στο επόμενο διάστημα θα συλληφθούν οι συγγραφείς των βιβλίων βιολογίας; Οι πυρές στο Σύνταγμα και ο δημόσιος λιθοβολισμός θα είναι το επόμενο βήμα ... προς τον μεσαίωνα; Μήπως θα πρέπει να συγκροτηθεί και θρησκευτική αστυνομία κατά τα πρότυπα των τριτοκοσμικών χωρών;

 

Σημειωτέον δε, ότι το προαναφερθέν βιντεάκι , έγινε αφορμή για πάσης φύσεως βιαιοπραγίες ανά τον πλανήτη, ένας αμερικανός πρέσβης σκοτώθηκε, κτίρια κάηκαν, διπλωματικές σχέσεις διεκόπηκαν, άνθρωποι τραυματίστηκαν , φετβά εκδοθήκαν κατά των συντελεστών του και απειλές εκτοξευθήκαν συλλήβδην εναντίον της ἀπιστης Δύσης και της δημοκρατίας. Μουσουλμάνοι διαδηλωτές, όχι μόνο στην πλατεία Ταχίρ, αλλά και στην... Γαλλία κρατούσαν πλακάτ που έλεγαν στο διάολο η δημοκρατία, θέλουμε μόνο το Ισλάμ ( !!!) 

Ζούμε σε καιρούς, σαν εκείνους των βατράχων... Η δημοκρατία μας κρέμεται από μια κλωστή, το σύνταγμά μας έχει γίνει κουρελόχαρτο, οι νοσταλγοί των ναζί εξελέγησαν εθνοπατέρες του κοινού ποινικού... κοινοβουλίου. Νεοέλληνα , ήρθε η ώρα να επιλέξεις, εαν μιμούμενος τους ταλιμπάν θα στείλεις σεμνά και  ευλαβικά την ελευθερία και την δημοκρατία μας στον διάολο, ή αν θα βάλεις... τα γέλια !Τι πιο δημοκρατικό, τι πιο ελεύθερο... 

Πηγές : 

Για τον Παστίτσιο :

 http://www.lifo.gr/team/bitsandpieces/32263
http://www.newsit.gr/default.php?pname=Article&art_id=164551&catid=4
http://www.iefimerida.gr/news/69186/%CF%85%CF%80%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B7-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1-%CE%B3%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%B9%CF%81%CE%AC%CE%BD-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B9%CF%82-%C2%AB%CE%B5%CF%85%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B5%CF%82%C2%BB-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%87%CF%81%CF%85%CF%83%CE%AE%CF%82-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%AE%CF%82

http://noetic-on.blogspot.gr/2012/09/blog-post.html

Για τους Βατράχους :

http://el.scribd.com/doc/5384130/%CE%91%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%86%CE%AC%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%92%CE%AC%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%BF%CE%B9

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%AC%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%BF%CE%B9_(%CE%BA%CF%89%CE%BC%CF%89%CE%B4%CE%AF%CE%B1)

Για την σάτιρα : http://periousios.blogspot.gr/2012/09/blog-post_24.html

Για την ρητορική μίσους :http://www.poreiagynaikon.gr/idrytiko/idr_14.htm

Φίλος του Αλεξάνδρου ο Επίκουρος;;

του Μάριου Βερέττα, συγγραφέα-εκδότη

Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Κήπος του Επίκουρου», τεύχος 18, και αναδημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του Στέλιου Φρανκ (http://sfrang2.blogspot.com/2012/01/blog-post_09.html)  με τη σύμφωνη γνώμη του συγγραφέα και εκδότη.

Το να εκτιμά κανείς και να θαυμάζει αξιόλογες προσωπικότητες του παρελθόντος είναι απολύτως θεμιτό. Εύκολα ωστόσο ο θαυμασμός αυτός μπορεί να διολισθήσει προς τη μεριά της αυτογελοιοποίησης, όταν εκφράζεται ταυτόχρονα προς προσωπικότητες εντελώς άσχετες και ασυμβίβαστες μεταξύ τους.

Το λέω αυτό διότι έχω παρατηρήσει πως ενώ υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δηλώνουν φίλοι της επικούρειας φιλοσοφίας, οι ίδιοι θεωρούν ταυτόχρονα τουλάχιστον ως ημίθεο τον Μακεδόνα βασιλιά Αλέξανδρο και ως μέγιστο πνεύμα της αρχαιότητας τον δάσκαλό του Αριστοτέλη.

Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί επιεικώς ως αντιφατική αλλά και ανιστόρητη, εφόσον από τη μια μεριά ο Επίκουρος υπήρξε ένας απλός Αθηναίος πολίτης, γαλουχημένος με τις αρχές της αθηναϊκής δημοκρατίας, που υπέστη όλα τα δεινά της μακεδονικής επικυριαρχίας στην πατρίδα του, ενώ από την άλλη μεριά αφενός ο Αλέξανδρος βασίλεψε ως ένας απόλυτος μονάρχης, που δεν δίσταζε ακόμη και να κατακρεουργεί μεθυσμένος τους καλύτερους φίλους του, κι αφετέρου ο Αριστοτέλης αποτέλεσε έναν πιστό υπηρέτη των συμφερόντων του μακεδονικού θρόνου, που έκανε τα πάντα προκειμένου να υποδουλώσει πνευματικά το ανεξάρτητο πνεύμα του αθηναϊκού δήμου.

Βεβαίως δεν μπορούν να αμφισβητηθούν ούτε οι εκπληκτικές στρατηγικές ικανότητες του Αλέξανδρου, ούτε η εντυπωσιακή ευρυμάθεια του Αριστοτέλη. Κανείς όμως από αυτούς τους δύο δεν ωφέλησε τόσο τους συνανθρώπους του, συγχρόνους και μεταγενέστερους, όσο ο άσημος Επίκουρος.

Αναμφίβολα ο Αλέξανδρος αποτελεί μια κορυφαία περίπτωση στο κεφάλαιο των μεγάλων κατακτητών, κι ο Αριστοτέλης μια σημαντικότατη παρουσία στα πλαίσια της ιστορίας της φιλοσοφίας, αλλά και οι δυο καθόλου δεν ενδιαφέρθηκαν για την ευτυχία του ανθρώπου, του κάθε άνθρώπου, όπως έκανε ο δάσκαλος του Κήπου. Διότι ο μεν Αλέξανδρος ενδιαφέρθηκε για την κατάκτηση της απέραντης αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών, ο δε Αριστοτέλης ασχολήθηκε επισταμένως με την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του μακεδονικού θρόνου στην Αθήνα.

Ας δούμε λοιπόν τα ιστορικά γεγονότα, για να ξεκαθαρίσουμε το ζήτημα. Όπως είναι γνωστό, ο Αριστοτέλης, ο Αλέξανδρος και ο Επίκουρος έδρασαν κατά τον 4ο πx αιώνα. Μεγαλύτερος από τους τρεις υπήρξε ο Αριστοτέλης, που γεννήθηκε το 384 πx στα Στάγειρα της Χαλκιδικής και πατέρας του ήταν ο Νικόμαχος, γιατρός του βασιλέα της Μακεδονίας. Άρα ο Αριστοτέλης ανήκε εκ γενετής στο αυλικό περιβάλλον του μακεδονικού θρόνου. Στη συνέχεια έμεινε ορφανός και την κηδεμονία του ανέλαβε κάποιος Πρόξενος, ένας πλούσιος φίλος του πατέρα του, εγκατεστημένος στον μικρασιατικό Αταρνέα της Αιολίδας, απέναντι από τη Λέσβο, ο οποίος έστειλε το 367 πx τον δεκαεπτάχρονο Αριστοτέλη στην Αθήνα, για να σπουδάσει στη φιλοσοφική σχολή του Πλάτωνα, πασίγνωστου για τις ολιγαρχικές και αντιδημοκρατικές του απόψεις και τις στενές του σχέσεις με διαβόητους τυράννους, όπως οι Συρακούσιοι Διονύσιος ο Πρεσβύτερος και Διονύσιος ο νεότερος. Αναμφίβολα ο νεαρός Αριστοτέλης είχε κληρονομήσει μια μεγάλη περιουσία, αλλιώς δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτός στην Ακαδημία, που προόριζε τις γνώσεις της μόνον για πλουσιόπαιδα και εισέπραττε πανάκριβα δίδακτρα. Σημειωτέο ότι η Ακαδημία ιδρύθηκε από τον Πλάτωνα το 387 πx, μόλις τρία χρόνια πριν από τη γέννηση του Αριστοτέλη.

Είκοσι χρόνια (από το 367 έως 347 πx) έμεινε ο ευφυέστατος Αριστοτέλης στην Ακαδημία, δηλαδή μέχρι τη χρονιά που πέθανε ο Πλάτωνας, οπότε διαπληκτίστηκε με τον Ξενοκράτη και τον Σπεύσιππο για την ηγεσία της σχολής. Με δεδομένο όμως ότι νίκησε ο Σπεύσιππος, ως Αθηναίος και ανιψιός του Πλάτωνα, ο Αριστοτέλης πήρε τον Ξενοκράτη και φύγανε μαζί για την Αιολία, όπου γνώριζε τα κατατόπια λόγω του Προξένου . Εγκαταστάθηκε στην Άσσο, την οποία είχε χαρίσει ο τύραννος του Αταρνέα Ερμίας στους πλατωνικούς Έραστο και Κορίσκο, κι εκεί επιδίωξε να υλοποιήσει το όνειρο του Πλάτωνα, περί διακυβέρνησης των πόλεων από τους φιλοσόφους, ενώ στην ουσία ασκούσε φιλομακεδονική προπαγάνδα στον Ερμία και το περιβάλλον του, με αποτέλεσμα να υποκινηθούν οι υποψίες των Περσών, οι οποίοι τελικά συνέλαβαν και σταύρωσαν τον πλατωνικό τύραννο. Ο Αριστοτέλης στο μεταξύ εγκαταστάθηκε από το 345 πx στη Μυτιλήνη, όπου νυμφεύθηκε την ανιψιά του Ερμία Πυθιάδα κι απόκτησε ως εκλεκτό του μαθητή τον Λέσβιο Θεόφραστο από την Ερεσό, την πατρίδα της Σαπφώς.

Το 356 πx, όταν ο Αριστοτέλης ήταν 28 χρονών και βρισκόταν ακόμη στην Αθήνα, γεννήθηκε στην Πέλλα της Μακεδονίας ο Αλέξανδρος, την ανατροφή του οποίου ανέλαβε ένας συγγενής της μητέρας του, ονόματι Λεωνίδας. Χάρη στον Λεωνίδα ο μικρός Αλέξανδρος έμαθε αριθμητική, μουσική και ιππασία, ενώ η εντυπωσιακή ευφυΐα του υποχρέωσε τελικά τον πατέρα του Φίλιππο να ασχοληθεί μαζί του και να αναθέσει το 342 πx την εκπαίδευσή του στον Αριστοτέλη. 

Αναμφίβολα πέρα από τις φιλοσοφικές του γνώσεις, το κριτήριο της επιλογής του Αριστοτέλη, ως δασκάλου του βασιλόπαιδα Αλέξανδου, θα πρέπει να ήταν η αφοσίωσή του στον μακεδονικό θρόνο, κι ένα τέτοιο προσόν δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να αγνοηθεί από τον πασίγνωστο για την καχυποψία του Φίλιππο. Δεν αποκλείεται άλλωστε ο Αριστοτέλης, ως γιος έμπιστου αυλικού του Μακεδόνα βασιλιά, να δρούσε ήδη επί μία εικοσιαετία στην Αθήνα σαν πράκτορας των συμφερόντων του Φιλίππου κι έτσι η επιμονή του να καταλάβει την ηγεσία της Ακαδημίας, θα μπορούσε να ειδωθεί και ως απόπειρα πραγματοποίησης μιας πολιτικής αποστολής, που του είχε αναθέσει ο Μακεδόνας βασιλιάς, με δεδομένο ότι η σχολή του Πλάτωνα υπήρξε εξαρχής κέντρο εκπαίδευσης πλουσίων και ολιγαρχικών νέων και άρα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί και σε φυτώριο στελεχών της φιλομακεδονικής παράταξης. Τα ίδια δεν γίνονται σήμερα στα διάφορα αμερικάνικα κολλέγια και τις γερμανικές σχολές;

Όπως κι αν έχει το πράγμα, το 341 πx - όταν ο αδρά αμειβόμενος σαραντατριάχρονος Αριστοτέλης είχε πλέον συμπληρώσει έναν χρόνο ως παιδαγωγός του δεκαπεντάχρονου βασιλόπαιδα Αλέξανδρου – σε μιαν άλλη άκρη της Ελλάδας, στη Σάμο, από μιαν οικογένεια φτωχών Αθηναίων κληρούχων, γεννήθηκε ο Επίκουρος, ο γιος του γραμματοδιδάσκαλου Νεοκλή, από το γένος των Φιλαϊδών.

Την επόμενη χρονιά, ο Φίλιππος έκρινε ότι ο δεκαεξάχρονος Αλέξανδρος είχε πλέον μορφωθεί αρκετά κι έτσι διέκοψε τις σπουδές του και του ανέθεσε τη διοίκηση της Μακεδονίας κατά τη διάρκεια της απουσίας του στο Βυζάντιο. Η επιλογή του αποδείχθηκε σοφή, διότι ο Αλέξανδρος, παρά το νεαρό της ηλικίας του κατάφερε να πνίξει στο αίμα την εξέγερση των Μαίδων και να καταστρέψει την πρωτεύουσά τους Ιαμφορίνα, κερδίζοντας έτσι την εκτίμηση και τον σεβασμό των Μακεδόνων πολεμιστών.

Δύο χρόνια αργότερα, το 338 πx, o Φίλιππος παρέταξε τις δυνάμεις του στη Χαιρώνεια, απέναντι στα ενωμένα στρατεύματα της Αθήνας, της Κορίνθου, της Κέρκυρας, της Λευκάδας, της Αχαΐας, των Μεγάρων, της Ακαρνανίας, της Εύβοιας και του Κοινού των Βοιωτών. Επικεφαλής του μακεδονικού ιππικού ήταν ο Αλέξανδρος. Οι σύμμαχοι νικήθηκαν, χίλιοι Αθηναίοι σκοτώθηκαν κι άλλοι δύο χιλιάδες αιχμαλωτίστηκαν. Ο δεκαοχτάχρονος Αλέξανδρος μπήκε για πρώτη φορά στην Αθήνα ως εκπρόσωπος του πατέρα του, ενώ ο Επίκουρος στη Σάμο συμπλήρωνε τα τρία του χρόνια.

Την επόμενη χρονιά, κι ενώ ο Αριστοτέλης συνέχιζε να κατοικεί στην Πέλλα και να τρέφεται από το πλούσιο βασιλικό ταμείο, ο Φίλιππος αποφάσισε να εκτοπίσει την μητέρα του Αλέξανδρου Ολυμπιάδα και να νυμφευθεί τη νεαρή και όμορφη Κλεοπάτρα. Εάν η τελευταία γεννούσε γιο, τότε ο Αλέξανδρος θα έχανε τα πρωτεία στη διαδοχή του μακεδονικού θρόνου. Έτσι ο Αλέξανδρος μαζί με τη μητέρα του αποχώρησαν εξοργισμένοι στην Ήπειρο αλλά πριν κλείσει χρόνος ο Αλέξανδρος επέστρεψε στην Πέλλα και συμφιλιώθηκε με τον πατέρα του. 

Το 336 πx o Φίλιππος πάντρεψε μια από τις θυγατέρες του με τον αδελφό της Ολυμπιάδας, που τον έλεγαν επίσης Αλέξανδρο. Προς τιμή τους διοργάνωσε μεγαλοπρεπείς γιορτές στις Αιγές, αλλά καθώς έμπαινε στο στάδιο για να προκηρύξει την έναρξη των αγώνων, τον δολοφόνησε ο σωματοφύλακάς του Παυσανίας.

Έτσι ο Αλέξανδρος, σε ηλικία είκοσι ετών, έγινε βασιλέας της Μακεδονίας και πρώτη του δουλειά ήταν να εξοντώσει όλους τους πιθανούς διεκδικητές του θρόνου του. Ο σαρανταοχτάχρονος Αριστοτέλης στάθηκε στο πλευρό του, με το αζημίωτο βέβαια, διότι την επόμενη χρονιά ζήτησε από τον νεαρό βασιλιά «επιδότηση» για να ιδρύσει τη δική του φιλοσοφική σχολή, όχι στην Πέλλα, ούτε στην Μίεζα, όπου δίδασκε μέχρι τότε, αλλά στην Αθήνα.

Στο μεταξύ ο Αλέξανδρος πολέμησε τους Τριβαλλούς, τους Γέτες, τους Ιλλυριούς, τους Παίονες και τους Αγριάνες, ενώ μόλις πληροφορήθηκε την αποστασία των Θηβαίων στράφηκε εναντίον τους, και παρά τη σθεναρή τους αντίσταση, κατάφερε να τους νικήσει. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από τριανταπέντε μόλις χρόνια, μετά τη συντριβή των Σπαρτιατών στα Λεύκτρα το 371 πx, οι Θηβαίοι είχαν αναδειχθεί σε πρώτη πολιτική δύναμη στην Ελλάδα. Μετά τους υποσκέλισε ο Φίλιππος αλλά έπειτα από το θάνατο του τελευταίου, θεώρησαν εύκολο να απαλλαγούν από την μακεδονική επικυριαρχία και να ξαναζήσουν ίσως τα παλιά τους μεγαλεία.

Οι ελπίδες τους όμως διαψεύστηκαν από τις ισχυρές δυνάμεις του Αλεξάνδρου, που όχι μόνον νίκησε τους Θηβαίους αλλά τους τιμώρησε και παραδειγματικά, διατάζοντας τη θανάτωση έξι χιλιάδων πολιτών, την πώληση άλλων τριάντα χιλιάδων και την ισοπέδωση της πόλης του Κάδμου.

Όπως ήταν φυσικό η συμφορά που έπληξε τη Θήβα κατατρομοκράτησε όλες τις άλλες ελληνικές πόλεις, οι οποίες αναγνώρισαν θέλοντας και μη την πρωτοκαθεδρία του Μακεδόνα βασιλιά.

Έτσι το 335 πx, o εικοσάχρονος βασιλιάς Αλέξανδρος αναδείχθηκε σε απόλυτο σχεδόν μονάρχη της Ελλάδας, έχοντας βάψει τα χέρια του στο αίμα χιλιάδων ανθρώπων, βαρβάρων και Ελλήνων, ο σαρανταεννιάχρονος Αριστοτέλης πήγε στην Αθήνα, με άφθονα χρήματα του Αλέξανδρου και ίδρυσε τη δική του φιλοσοφική σχολή στο Λύκειο, ανάμεσα στο Λυκαβηττό και τον Ιλισό, οικοδομώντας μεγαλοπρεπή κτήρια και εντυπωσιακές στοές για φιλοσοφικούς περιπάτους, ώστε να προσελκύει πλούσιους νεαρούς από όλη την Ελλάδα και να τους καλλιεργεί φιλομοναρχικές πεποιθήσεις, ενώ στη Σάμο ο μικρός Επίκουρος συμπλήρωνε παίζοντας με τα αδέλφια του τα έξι του χρόνια.

Το 334 πx αφήνοντας τοποτηρητή του τον Αντίπατρο, ο Αλέξανδρος ξεκίνησε τη μεγάλη του εκστρατεία ενάντια στην περσική αυτοκρατορία. Νίκησε την ίδια χρονιά τους Πέρσες στο Γρανικό, κατέβαλε όλα τα μικρασιατικά παράλια, προχώρησε στην Καππαδοκία, πέρασε τις Κιλίκιες πύλες, νίκησε για δεύτερη φορά τους Πέρσες στην Ισσό, το 333 πx, κατέλαβε έπειτα από σκληρές μάχες τα λιμάνια της Φοινίκης και της Φιλιστίας, κατέκτησε την Αίγυπτο, θεμελίωσε την Αλεξάνδρεια, νίκησε για τρίτη φορά τους Πέρσες στα Γαυγάμηλα, το 331 πx, σκότωσε τον Φιλώτα, ως συνομώτη, δολοφόνησε τον Παρμενίωνα, ως πατέρα του Φιλώτα, εκτέλεσε τον ιστορικό Καλλισθένη, ανιψιό του Προξένου, επειδή σχολίασε αρνητικά την επιβολή της προσκύνησης, πέρασε πέντε χρόνια πολεμώντας άσκοπα τους λαούς της Βακτριανής, νίκησε το 326 πx, τον Ινδό βασιλιά Παουράβα, γνωστότερο ως Πώρο, κι αφού χάρη στην παρέμβαση του ετοιμοθάνατου από αρρώστιες στρατηγού Κοίνου, σταμάτησε επιτέλους την ξέφρενη πορεία του προς την ανατολή, επέστρεψε το 324 πx στα Σούσα, αυτοανακηρύχθηκε διάδοχος των Αχαιμενιδών, επέβαλε μικτούς γάμους Μακεδόνων με Περσίδες, και πέθανε στις αρχές του καλοκαιριού του 323 πx, στη Βαβυλώνα, σε ηλικία τριάντα τριών ετών.

Τη χρονιά του θανάτου του Αλεξάνδρου ο Αριστοτέλης ήταν εξήντα ενός ετών και δίδασκε περπατώντας κάτω από τις πολυτελείς στοές του αθηναϊκού Λυκείου του, τα ίχνη του οποίου εντοπίστηκαν σήμερα από την οδό Ρηγίλλης έως το Πολεμικό Μουσείο, κατά μήκος της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας, ενώ ο Επίκουρος ήταν δεκαοχτώ χρονών και ήρθε από τη Σάμο στην Αθήνα, προκειμένου να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις. Ήδη στα δεκατέσσερά του ο πανέξυπνος Επίκουρος είχε σχολιάσει εύστοχα το στίχο του Ησίοδου «εν αρχή εγεννήθη το χάος», λέγοντας «το χάος πόθεν εγεννήθη;»

Λίγο πριν πεθάνει ο Αλέξανδρος στη Βαβυλώνα έδωσε το δαχτυλίδι του, σύμβολο της βασιλικής εξουσίας, στον στρατηγό Περδίκκα, ο οποίος αμέσως μετά το θάνατο του βασιλιά πρωτοστάτησε στη διαμάχη της διαδοχής, εκτελώντας για παράδειγμα τους πρωτοστάτες μιας διαμαρτυρίας των πεζεταίρων. Στη συνέχεια προσεταιρίστηκε τον Αρριδαίο, ένα ηλίθιο ετεροθαλή αδελφό του Αλεξάνδρου, τον οποίο ανακήρυξε συμβασιλέα μαζί με τον αγέννητο ακόμη γιο της Ρωξάνης. Η Ρωξάνη τελικά γέννησε γιο, και ο Περδίκκας, ως επίτροπος ενός βλαμμένου κι ενός βρέφους απέκτησε τεράστια δύναμη. Μια από τις πρώτες του ενέργειες ήταν να στραφεί ενάντια στις κτήσεις των συμμαχικών πόλεων που αποστάτησαν, όπως η Αθήνα, και ως εκ τούτου έδιωξε τους Αθηναίους κληρούχους από τη Σάμο, με αποτέλεσμα η οικογένεια του Επίκουρου να οδηγηθεί στην εξορία.

Στη συνέχεια ο Περδίκκας βρήκε απέναντί του τις συνασπισμένες δυνάμεις των άλλων επιγόνων, όπως του Αντίγονου, του Κρατερού, του Αντίπατρου και του Πτολεμαίου. Στη σύγκρουση που ακολούθησε ο στρατός του στασίασε και ο ίδιος δολοφονήθηκε μέσα στη σκηνή του από τον Σέλευκο, τον Πίθωνα και τον Αντιγένη.

Στο μεταξύ στην Αθήνα, το 323 πx, μόλις διαδώθηκε η είδηση του θανάτου του Αλεξάνδρου, οι αντιμακεδόνες πολιτικοί ηγέτες σήκωσαν κεφάλι και στράφηκαν ενάντια στο κέντρο της φιλομακεδονικής παράταξης που δεν ήταν άλλο από το Λύκειο του Αριστοτέλη. Του απάγγειλαν κατηγορίες για ασέβεια, εφόσον είχε υψώσει λατρευτικό βωμό προς τιμή του εσταυρωμένου τύραννου Ερμία, με αποτέλεσμα ο Αριστοτέλης να διαφύγει έντρομος στη Χαλκίδα, μαζί με την ερωμένη του, την εταίρα Ερπυλλίδα. Εκεί πέθανε τον επόμενο χρόνο από κατάθλιψη, ενώ τη διεύθυνση της σχολής του στην Αθήνα, ανέλαβε ο Ερέσιος Θεόφραστος.

Στη συνέχεια η αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου με πρόταση του Υπερείδη κήρυξε τον πόλεμο ενάντια στον ακέφαλο μακεδονικό θρόνο, τοποτηρητής του οποίου στην Πέλλα ήταν ο στρατηγός Αντίπατρος. Ο εμπειροπόλεμος στρατηγός Λεωσθένης ανέλαβε την ηγεσία του αθηναϊκού και συμμαχικού στρατού και ξεκίνησε αμέσως προς τις Θερμοπύλες. Μαζί με τους Αθηναίους συμπορεύτηκαν οι Αιτωλοί, οι Αχαιοί, οι Αρκάδες και οι Κορίνθιοι. Στην πρώτη σύγκρουση οι σύμμαχοι νίκησαν και ο Αντίπατρος αναγκάστηκε να κλειστεί πίσω από τα τείχη της Λαμίας, γι’ αυτό και ο πόλεμος αυτός ονομάστηκε «Λαμιακός». Αλλά ο μακεδονικός στόλος συνέτριψε τον αθηναϊκό στις Εχινάδες, έξω από τη Ναύπακτο.

Ο Λεωσθένης συνέχισε να πολιορκεί ωστόσο τον Αντίπατρο στη Λαμία, μέχρι που τραυματίστηκε και πέθανε. Τον αντικατέστησε ο Αντίφιλος, ο οποίος αφήνοντας μια μικρή φρουρά στη Λαμία, προχώρησε προς τη Θεσσαλία, για να αντιμετωπίσει τον Λεοννάτο, που ερχόταν σε βοήθεια του Αντίπατρου. Σε μια πρώτη ιππομαχία, ο Λεοννάτος σκοτώθηκε, αλλά ο στρατός του κατάφερε να ενωθεί με τις δυνάμεις του πολιορκημένου Αντίπατρου, ενώ στην περιοχή κατέφθασε και η πρόσθετη μακεδονική δύναμη του Κρατερού.

Οι δυο αντίπαλοι συγκρούστηκαν το 322 πx στην Κραννώνα της Θεσσαλίας, κοντά στο σημερινό Κιλελέρ, και ενώ το αθηναϊκό ιππικό συνέτριψε το μακεδονικό, η πεζή μακεδονική φάλαγγα αποδείχθηκε ισχυρότερη και χάρισε τη νίκη στον Αντίπατρο, ο οποίος πέρασε στη συνέχεια ανενόχλητος τις Θερμοπύλες και στρατοπέδευσε έξω από την κατεστραμμένη Θήβα.

Στο μεταξύ ο μακεδονικός στόλος έφτασε έξω από τα παράλια της Αττικής, αλλά με μια εξέχουσα διπλωματική κίνηση, ο Αθηναίος ρήτορας Φωκίων, έπεισε τον Μακεδόνα ναύαρχο Κλείτο να μην κάνει απόβαση, ενώ στη συνέχεια πήγε στη Θήβα, όπου έπεισε και τον Αντίπατρο να μην εισβάλει στην ανυπεράσπιστη Αθήνα.

Ο Αντίπατρος συμφώνησε αλλά επέβαλε τους όρους του:

• Να αλλάξει το αθηναϊκό πολίτευμα από δημοκρατικό σε ολιγαρχικό, και να έχουν πολιτικά δικαιώματα μόνον οι πλούσιοι, με περιουσία μεγαλύτερη των 2.000 αττικών δραχμών.
• Να εγκατασταθεί μακεδονική φρουρά στη Μουνιχία.
• Να παραιτηθεί η Αθήνα από τις κτήσεις της στα νησιά Ίμβρο, Λήμνο, Σκύρο και Σάμο.
• Να πληρώσει ο αθηναϊκός δήμος τα έξοδα του Λαμιακού πολέμου.
• Να παραδοθούν στους Μακεδόνες όλοι οι ηγέτες της αντιμακεδονικής παράταξης, με επικεφαλής τον Υπερείδη και τον Δημοσθένη.

Δεν ξέρουμε εάν ο Επίκουρος πολέμησε στον Λαμιακό πόλεμο. Το σίγουρο είναι ότι κατά τη διάρκειά του βρισκόταν στην Αθήνα και εκπλήρωνε τη στρατιωτική του θητεία, οπότε είτε στάλθηκε πράγματι στο μέτωπο μαζί με τους άλλους Αθηναίους πολίτες είτε ως άπειρος νεοσύλλεκτος παρέμεινε στη φρουρά της πόλης. Πάντως έχασε οπωσδήποτε τα πολιτικά του δικαιώματα, εφόσον δεν είχε περιουσία 2000 δραχμών, βίωσε την ταπείνωση της πόλης του κι είδε τους ανελέητους διωγμούς των ηγετών της αντιμακεδονικής παράταξης, που ξεκίνησαν το φθινόπωρο του 322 πx. Όσοι αντιμακεδόνες πολιτικοί συλλαμβάνονταν, οδηγούνταν ενώπιον του Αντίπατρου, που τους εκτελούσε έπειτα από φριχτά βασανιστήρια. Χαρακτηριστική η περίπτωση του μεγάλου ρήτορα Υπερείδη, που ο Μακεδόνας στρατηγός του έκοψε τη γλώσσα πριν τον θανατώσει, ενώ ο Δημοσθένης γλύτωσε την τελευταία στιγμή από τους διώκτες του προτιμώντας να αυτοκτονήσει στο ναό του Ποσειδώνα στον Πόρο.

Το 321 πx o Επίκουρος γύρισε στην Ιωνία, αλλά στο μεταξύ ο Περδίκκας είχε διώξει τους Αθηναίους κληρούχους από τη Σάμο και η οικογένεια του φιλόσοφου κατέφυγε στην Κολοφώνα, στην απέναντι μικρασιατική ακτή. Ακολούθησαν οι περιπλανήσεις του Επίκουρου σε διάφορους τόπους, μεταξύ των οποίων και στη Μυτιλήνη, όπου ήρθε σε ρήξη με τους πλατωνικούς και τελικά στη Λάμψακο, όπου ολοκλήρωσε τη φιλοσοφική θεωρία του και απόκτησε τους πρώτους αξιόλογους μαθητές.

Έμεινε εκεί έως το 306 πx, κι ο λόγος δεν ήταν μόνον η καλή συντροφιά των Λαμψακηνών φίλων του, αλλά και το γεγονός ότι δεν μπορούσε να επιστρέψει στην Αθήνα, εξαιτίας της στέρησης των πολιτικών του δικαιωμάτων.

Γνωρίζουμε ότι το 307 πx o Δημήτριος ο Πολιορκητής, για δικούς του πολιτικούς λόγους, απελευθέρωσε τους Αθηναίους από την επικυριαρχία του Κάσσανδρου, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του Αντίπατρο στην ηγεσία της Μακεδονίας, και επέδειξε με έναν ιδιαίτερο τρόπο τον σεβασμό του στην μνήμη του Αλεξάνδρου, εφόσον σκότωσε το 316 πx την Ολυμπιάδα και δολοφόνησε το 310 τη Ρωξάνη μαζί με τον δεκατριάχρονο γιο του μεγάλου στρατηλάτη. Ανοικοδόμησε πάντως τη Θήβα και ίδρυσε την πόλη της Θεσσαλονίκης, που της χάρισε το όνομα της γυναίκας του.

Οι Αθηναίοι, ενθουσιασμένοι από την παρέμβαση του Δημήτριου, και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, τον ανακήρυξαν μαζί με τον πατέρα του ως «Θεό Σωτήρα», του έστησαν βωμό και του επέτρεψαν να εγκατασταθεί μέσα στον Παρθενώνα μαζί με όλες τις παλλακίδες του.

Δυο χρόνια αργότερα ο Επίκουρος παρέα με τον Έρμαρχο τον Μυτιληναίο και τους Λαμψακηνούς Μητρόδωρο, Ιδομενέα, Λεοντέα, Κολώτη, Πολύαινο και Θεμίστα ήρθε στην Αθήνα, αγόρασε ένα κομμάτι γης, ανάμεσα στο Δίπυλο και την Ακαδημία, κοντά στη σημερινή πλατεία Μεταξουργείου, έστησε τη φιλοσοφική σχολή του Κήπου, κι άρχισε να διδάσκει δωρεάν τα μεγάλα του διδάγματα, τα οποία δεν απευθύνονταν μόνον σε εκλεκτούς γόνους πλούσιων οικογενειών, όπως συνέβαινε στις σχολές του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, αλλά στον κάθε άνθρωπο, είτε ήταν πλούσιος ή φτωχός, είτε ήταν ελεύθερος ή δούλος, είτε ήταν άνδρας ή γυναίκα.

Έζησε εκεί διδάσκοντας και γράφοντας για τα επόμενα τριάντα έξι χρόνια, αρνούμενος να εισπράξει ακριβά δίδακτρα, παρά μόνον μικρές εθελοντικές συνεισφορές, πάμφτωχος αλλά ελεύθερος στο σώμα και στο πνεύμα, χωρίς μεγαλοπρεπή κτήρια, χωρίς ενισχύσεις από ηγεμόνες, χωρίς παροχή εκδουλεύσεων στους ισχυρούς, χωρίς προσφορά υπηρεσιών επί μισθώ στον δήμο, χωρίς να αμειφθεί ουσιαστικά ποτέ για την ανεκτίμητη προσφορά του στην ανθρωπότητα…

Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να εκτιμά κανείς ταυτόχρονα τον αναίμακτο και αφιλοχρήματο Επίκουρο, τον αιματοβαμμένο υπερφιλόδοξο Μακεδόνα μονάρχη και τον αργυρώνητο δάσκαλό του Αριστοτέλη, για τον απλούστατο λόγο ότι ο γιος του Νεοκλή υπέστη όλα τα δεινά της μακεδονικής επικυριαρχίας στην πατρίδα του. Μεγάλωσε με τον απόηχο της μάχης της Χαιρώνειας, έγινε Αθηναίος στρατιώτης στη διάρκεια του Λαμιακού πολέμου, βίωσε τις εξευτελιστικές συνέπειες της ήττας, έχασε λόγω πενίας τα πολιτικά του δικαιώματα, είδε την οικογένειά του να εξορίζεται από τη Σάμο, κι έμεινε ο ίδιος εξόριστος από την Αθήνα επί δεκαπέντε χρόνια, μέχρι που την είδε να ελευθερώνεται από τον γελοίο επίγονο Δημήτριο, μια πολιτική λύτρωση που ισοδυναμούσε μ’ ένα ακόμη εξευτελισμό.

Πράγμα που σημαίνει ότι είτε συμπαθεί κανείς τον Αθηναίο Επίκουρο, τον δημοκράτη, τον ανθρωπιστή, τον φιλάνθρωπο, είτε θαυμάζει τους απόλυτους μονάρχες, που έσφαζαν ανελέητα συγγενείς, φίλους και εχθρούς, είτε τέλος εκτιμά τα υποχείρια των μοναρχών, ακόμη κι εάν διακρίνονταν για την πολυμάθειά τους, όπως ο Σταγειρίτης. Δεν γίνεται όμως να εκτιμά εξίσου και τους τρεις, διότι εάν συμβαίνει αυτό τότε η εκτίμησή του για τα πρόσωπα αυτά βασίζεται είτε στην άγνοια, είτε στην άνοια, είτε στην παράνοια.

Στο κάτω κάτω από την βιογραφία του Επίκουρου που μας παρέχει ο Διογένης Λαέρτιος μαθαίνουμε ότι ο δάσκαλος του Κήπου, δεν κρατούσε τη γλώσσα του και χαρακτήριζε τους πλατωνικούς «διονυσιοκόλακες», τον Πλάτωνα «χρυσό» και τον Αριστοτέλη «άσωτο», ευτελιστικοί χαρακτηρισμοί οι οποίοι μπορούν να ερμηνευτούν ως εξής: «διονυσιοκόλακες» οι πλατωνικοί, επειδή ο δάσκαλός τους υπηρέτησε για αρκετά χρόνια τους δυο τυράννους των Συρακουσών, «χρυσό» τον ίδιο τον Πλάτωνα, μάλλον λόγω των ακριβών διδάκτρων που απαιτούσε από τους μαθητές του, και «άσωτο» τον Αριστοτέλη, ίσως επειδή σπαταλούσε πολλά χρήματα με τις εταίρες, όπως η αγαπημένη του Ερπυλλίδα.

Κάτι παραπάνω θα ήξερε για όλους αυτούς ο δάσκαλος του Κήπου, από τους σημερινούς απληροφόρητους κατά κανόνα θαυμαστές τους…